Γράφει ο Συνεργάτης

Η “ελευθερία της ναυσιπλοΐας” με το πιστόλι στον κρόταφο – και η πραγματικότητα που δεν χωράει στα δυτικά πρωτοσέλιδα

Την ώρα που τα αμερικανικά ΜΜΕ πασχίζουν να παρουσιάσουν τον αποκλεισμό του Χορμούζ ως μια «στοχευμένη επιχείρηση σταθερότητας», η ίδια η πραγματικότητα στο πεδίο τους διαψεύδει. Δεξαμενόπλοια περνούν, εμπορικές ροές συνεχίζονται, και το αφήγημα της απόλυτης επιβολής θυμίζει περισσότερο επικοινωνιακή κατασκευή παρά υλική ισχύ.

Αυτό που έχουμε μπροστά μας δεν είναι απλώς μια ακόμα γεωπολιτική ένταση. Είναι η σύγκρουση δύο κόσμων: από τη μια, η φθίνουσα ηγεμονία που επιχειρεί να επιβάλει «κανόνες» με πολεμικά πλοία· από την άλλη, μια αναδυόμενη πραγματικότητα όπου αυτοί οι κανόνες δεν γίνονται πλέον καθολικά αποδεκτοί.

Η Κίνα, χωρίς να ρίξει ούτε μία βολή, εκθέτει το πρόβλημα. Με ψυχρή διπλωματία και οικονομική βαρύτητα, υπενθυμίζει κάτι αυτονόητο: ότι τα Στενά του Χορμούζ δεν ανήκουν σε κανέναν στόλο, αλλά στην παγκόσμια κυκλοφορία εμπορευμάτων και ενέργειας. Όταν κινεζικά -ή κινεζικών συμφερόντων- πλοία συνεχίζουν να διασχίζουν την περιοχή, δεν πρόκειται απλώς για «παραβίαση» ενός αποκλεισμού. Πρόκειται για έμπρακτη αμφισβήτηση του δικαιώματος των ΗΠΑ να τον επιβάλλουν.

Και εδώ αρχίζει να ξετυλίγεται η αντίφαση.

Τα δυτικά μέσα μιλούν για «επιλεκτική εφαρμογή», για «πολύπλοκες επιχειρησιακές συνθήκες», για «πρώιμα στάδια». Τα κινεζικά μιλούν για κίνδυνο και ανάγκη αποκλιμάκωσης. Τα ρωσικά μιλούν ωμά για αποτυχία της Αμερικάνικης πολιτικής. Η αλήθεια βρίσκεται εκεί που πονάει: ένας αποκλεισμός που δεν μπορεί να επιβληθεί καθολικά, παύει να είναι αποκλεισμός και γίνεται μήνυμα ισχύος χωρίς αντίκρισμα.

Την ίδια στιγμή, η προπαγάνδα δουλεύει στο φουλ. Από τη μία, η Δύση αυτοπαρουσιάζεται ως εγγυητής της «ελευθερίας της ναυσιπλοΐας» – ακόμη κι όταν τη στραγγαλίζει. Από την άλλη, η Κίνα προβάλλεται ως δύναμη σταθερότητας – όχι απαραίτητα από αλτρουισμό, αλλά γιατί αυτό εξυπηρετεί τα δικά της συμφέροντα σε έναν πλανήτη όπου το εμπόριο είναι το οξυγόνο της οικονομίας.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποιος έχει δίκιο στα λόγια. Είναι ποιος μπορεί να επιβάλει την πραγματικότητα. Και για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η απάντηση δεν είναι αυτονόητη.

Όταν πλοία περνούν εκεί που «απαγορεύεται», όταν αγορές συνεχίζουν να λειτουργούν παρά τις απειλές, όταν οι «κανόνες» αμφισβητούνται στην πράξη, τότε κάτι βαθύτερο αλλάζει. Όχι απαραίτητα με θεαματικές συγκρούσεις, αλλά με μικρές ρωγμές που συσσωρεύονται.

Αυτές οι ρωγμές είναι που φοβίζουν περισσότερο.

Γιατί δείχνουν ότι ο κόσμος που ξέραμε –όπου μια υπερδύναμη μπορούσε να κλείνει θαλάσσιες οδούς και να βαφτίζει την πράξη της «διεθνή νομιμότητα»– δεν είναι πλέον δεδομένος. Και αυτό, όσο κι αν δεν λέγεται ανοιχτά, είναι το πραγματικό διακύβευμα πίσω από τον θόρυβο των κανονιοφόρων.

Το Χορμούζ δεν είναι απλώς ένα στενό. Είναι ένας καθρέφτης της εποχής μας.