Μέσα στην πιο σκοτεινή σελίδα της νεότερης ελληνικής ιστορίας – την τριπλή φασιστική Κατοχή και τον μεγάλο λιμό του 1941-42 – ξεσπάει ένα από τα πιο ηρωικά κεφάλαια της εργατικής αντίστασης. Στις 14 Απριλίου 1942, οι εργαζόμενοι στα Ταχυδρομεία, τα Τηλεγραφεία και τα Τηλεφωνεία (οι λεγόμενοι «Τριατατικοί») του Κεντρικού Ταχυδρομείου Αθηνών, στο Μέγαρο Μελά (Πλατεία Κοτζιά), κηρύσσουν απεργία.

Μέσα σε λίγες ώρες η κινητοποίηση μετατρέπεται σε πανυπαλληλική απεργία που παραλύει ολόκληρο τον δημόσιο τομέα της Αθήνας, του Πειραιά, της Πάτρας και της Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη απεργία δημοσίων υπαλλήλων σε ολόκληρη την κατεχόμενη Ευρώπη.

Το φόντο: Πείνα και θάνατος

Ο χειμώνας 1941-42 είχε ήδη στοιχίσει τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες Έλληνες. Η λεηλασία των αποθεμάτων από τους Γερμανούς, Ιταλούς και Βούλγαρους κατακτητές, η διακοπή των εισαγωγών και ο αποκλεισμός είχαν δημιουργήσει συνθήκες λιμού. Στους δρόμους της Αθήνας έπεφταν νεκροί από την πείνα γέροντες, γυναίκες και παιδιά. Οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων – που είχαν ήδη συρρικνωθεί δραματικά – δεν επαρκούσαν ούτε για ένα κομμάτι ψωμί. Η δοσίλογη κυβέρνηση Τσολάκογλου είχε γίνει το όργανο των κατακτητών, ενώ οι ίδιοι οι υπάλληλοι πεινούσαν μαζί με τον λαό.

Η οργάνωση και η έκρηξη

Η απεργία δεν ήταν αυθόρμητη. Την προετοίμασε η Κεντρική Πανυπαλληλική Επιτροπή, με καθοδηγητική συμβολή του ΕΑΜ και των κομμουνιστών αγωνιστών (μεταξύ των οποίων και ο μετέπειτα ηγέτης του ΚΚΕ Χαρίλαος Φλωράκης).

Στις 14 Απρίλη οι Τριατατικοί αρνούνται να εργαστούν, βγαίνουν στους δρόμους και καλούν όλους τους δημοσίους υπαλλήλους να τους ακολουθήσουν. Το αίτημα είναι σαφές και επιτακτικό: ψωμί, επίδομα επιβίωσης, αύξηση μισθών, διακοπή της λεηλασίας.Μέσα σε λίγες μέρες η απεργία αγκαλιάζει πάνω από 50.000 δημόσιους υπαλλήλους.

Τα γραφεία, τα υπουργεία, τα ταχυδρομεία, οι τράπεζες, οι τηλεπικοινωνίες – όλα νεκρώνουν. Η κατοχική μηχανή παραλύει.

Η αντίδραση των κατακτητών και η νίκη

Η δοσίλογη κυβέρνηση πανικοβάλλεται. Ο υπουργός Οικονομικών Γκοτζαμάνης απειλεί με θανατικές ποινές και επιστράτευση. Οι Γερμανοί και οι Ιταλοί πιέζουν για άμεση καταστολή. Όμως οι απεργοί μένουν αλύγιστοι. Οχτώ μέρες και οχτώ νύχτες στους δρόμους, με πείνα, κρύο και φόβο, αλλά με απαράμιλλη μαχητικότητα.Στις 21-22 Απριλίου 1942 η κυβέρνηση Τσολάκογλου αναγκάζεται να υποχωρήσει.

Δέχεται:Κλιμακωτές αυξήσεις και προκαταβολές μισθών
Έκτακτα επιδόματα για επιβίωση
Επανένταξη όλων των απολυμένων ή διωκόμενων
Διακοπή των διώξεων

Η απεργία τελειώνει νικηφόρα. Είναι η πρώτη μεγάλη νίκη του οργανωμένου εργατικού κινήματος στην κατεχόμενη Ευρώπη.