Του Γιώργου Κ. Καββαδία

Με ευφημιστικό – προπαγανδιστικό λόγο η υπουργός παιδείας Σ. Ζαχαράκη αγιογραφεί το «Εθνικό Απολυτήριο». Συγκεκριμένα σε δηλώσεις της αναφέρει μεταξύ άλλων: «Με το Εθνικό Απολυτήριο, το οποίο βρίσκεται στην «καρδιά» του εθνικού διαλόγου που είναι ήδη σε εξέλιξη, θέλουμε να υπερβούμε τη μονοδιάστατη λογική της εξετασιοκεντρικής πίεσης και να γίνει ο πραγματικός «καθρέφτης» της συνολικής αξιοσύνης ενός μαθητή. Ένα σύστημα που θα συνδυάζει την καθημερινή μαθησιακή προσπάθεια, την πρόοδο και τις δεξιότητες των μαθητών με αξιόπιστα και συγκρίσιμα στοιχεία αξιολόγησης σε εθνικό επίπεδο. Στόχος μας είναι ένα απολυτήριο που θα αποτελεί πραγματικό «διαβατήριο» – τόσο για την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση όσο και για την ομαλή μετάβαση στην αγορά εργασίας και τη διά βίου μάθηση.»

«Εθνικό Απολυτήριο» για λίγους κι εκλεκτούς

Παραφράζοντας τον ποιητή ισχύει ότι «όταν ακούω «Εθνικό Απολυτήριο», ανθρώπινο κρέας μου μυρίζει». Για να εισαχθεί πλέον ένας μαθητής στα ΑΕΙ της χώρας θα πρέπει πρώτα να επιβιώσει εντός του σχολείου αυτού, περνώντας μέσα από διαδοχικές συμπληγάδες εξετάσεων και σκληρού ανταγωνισμού. Το «Εθνικό Απολυτήριο» στην πράξη συνεπάγεται πολλαπλασιασμό εξετάσεων και αξιολογικών φραγμών. Στην ουσία σε κάθε τάξη του Λυκείου οι εξετάσεις θα έχουν τον χαρακτήρα πανελλαδικών εξετάσεων με τους εφήβους ωα ζουν διαρκώς σε συνθήκες με το Λύκειο να μετατρέπεται σε εξεταστικό κάτεργο.

Έτσι το «Εθνικό Απολυτήριο» θα οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη άνθιση των φροντιστηρίων και της ιδιωτικής ενισχυτικής διδασκαλίας. Όσο αυξάνονται οι εξεταστικοί φραγμοί, τόσο οικογένειες με οικονομική δυνατότητα θα μπορούν να προσφέρουν στα παιδιά τους περισσότερη υποστήριξη, ενώ οι εργατικές και λαϊκές οικογένειες θα οδηγούνται σε νέα αδιέξοδα. Οικονομικές θυσίες, χρέη, εξάντληση, μόνο και μόνο για να μπορέσει ο έφηβος να σταθεί σε έναν άνισο αγώνα. Πρόκειται για μια επιλογή που αναπαράγει και ενισχύει τις κοινωνικές ανισότητες, βαθαίνοντας το χάσμα ανάμεσα σε εκείνους που «έχουν» και σε εκείνους που «δεν έχουν».

Με άλλα λόγια: Παιδιά από φτωχές οικογένειες, που σήμερα μετρώνται σε εκατοντάδες χιλιάδες, δεν μπορεί να τρέφουν όνειρα για σπουδές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Τα παιδιά περνούν από πολλαπλά εξεταστικά φίλτρα με κεντρικού τύπου ή περιφερειακού τύπου εξετάσεις με βάση την τράπεζα θεμάτων. «Άλογα κούρσας» και «ουραγοί», ταξικά οριοθετημένοι, στο νέο αριστοκρατικό Λύκειο που ετοιμάζεται. Αν ο βαθμός του απολυτηρίου καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το πανεπιστημιακό μέλλον, τότε κάθε διαγώνισμα, κάθε εργασία, κάθε τεστ γίνεται «υψηλού ρίσκου». Κι όταν το σχολείο μετατρέπεται σε σύστημα υψηλού ρίσκου, η κοινωνία κάνει αυτό που κάνει πάντα: αγοράζει ασφάλεια. Δηλαδή, αγοράζει φροντιστήριο. Το «Εθνικό Απολυτήριο» κινδυνεύει να γεννήσει «τριπλές Πανελλήνιες».

«Να δεις τι σου ΄χω για μετά» – Διεθνές Απολυτήριο

Η κυβέρνηση και το υπουργείο παιδείας – αντιμετωπίζοντας και την εκπαίδευση ως ένα ακόμη επιχειρηματικό πεδίο κι όχι ως κοινωνικό αγαθό – επιλέγουν την εισαγωγή επιχειρηματικών πρακτικών και τη διόγκωση των ταξικών ανισοτήτων. Το Διεθνές Απολυτήριο (IB) θα λειτουργήσει ως ένας ακόμα μηχανισμός διεύρυνσης αυτών των ανισοτήτων πλήττοντας τον δημόσιο και δωρεάν χαρακτήρα του δημόσιου σχολείου. Γιατί το Διεθνές Απολυτήριο (IB) γίνεται πλέον το χρυσό εισιτήριο για την εισαγωγή στα ιδιωτικά πανεπιστήμια, προσπερνώντας τις διαδικασίες που δεσμεύουν χιλιάδες μαθητές των δημόσιων σχολείων.

Ο στόχος τους; Όποιος πληρώνει θα βρίσκει ανοιχτές τις πύλες των δημοσίων πανεπιστημίων. Η υπουργός παιδείας εφαρμόζοντας την κυβερνητική πολιτική αποδόμησης της δημόσιας εκπαίδευσης επιδιώκει την κατηγοριοποίηση σχολείων και μαθητών με καθαρά κοινωνικο-οικονομικά κριτήρια. «Ποιοτική εκπαίδευση» για λίγους, βασικές εκπαιδευτικές υπηρεσίες για τους πολλούς. Αποτέλεσμα μιας τέτοιας αντίληψης είναι η γιγάντωση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων.

Η «μεταρρύθμιση» της κυβέρνησης διαμορφώνει μια εκπαίδευση δύο ταχυτήτων. Όσοι έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν και να αγοράσουν το IB, θα διαλέξουν τη λεωφόρο της επιτυχίας, χωρίς και περιορισμούς. Οι υπόλοιποι θα βαδίσουν το μετ΄ εμποδίων μονοπάτι (ταξικών φραγμών) των πανελληνίων εξετάσεων. Οι μαθητές που προέρχονται από τις ασθενέστερες κοινωνικές τάξεις και στρώματα και τις απομακρυσμένες περιοχές της χώρας μαθαίνουν από μικροί ότι το σύστημα δεν τους αντιμετωπίζει με ίσους όρους. Το μήνυμα της ατομικής ευθύνης είναι σαφές: Ή έχει ο μαθητής τις οικονομικές δυνατότητες να σπουδάσει ή δεν τις έχει, οπότε δε χρειάζεται «να προχωρήσει στα γράμματα».

Ακριβοπληρωμένος «Εθνικός Διάλογος» – απάτη για την παιδεία

Για πολλοστή φορά εξελίσσεται ένας ακόμα «εθνικός διάλογος» για την παιδεία. Αυτή τη φορά ο διάλογος είναι ακριβοπληρωμένος και προσεγγίζει τα 516.580 ευρώ, ενώ η υλικοτεχική υποδομή της εκπαίδευσης είναι σε άθλια κατάσταση με σοβαρές ελλείψεις που υποβαθμίζουν την εκαπιδευτική διαδικασίας και το εκπαιδευτικό προσωπικό με μισθούς πείνας.

Όλοι οι διάλογοι μέχρι τώρα προβάλλουν το «εθνικό» διαχέοντας την ψευδαίσθηση ότι σε μια κοινωνία που σπαράσσεται από κοινωνικές ανισότητες και συγκρούσεις μπορεί να υπάρχει «κοινό συμφέρον». Υπηρετήθηκε αλήθεια διαχρονικά μέχρι τώρα το κοινό συμφέρον από τις πολιτικές που ακολουθήθηκαν ή η αποδόμηση της δημόσιας εκπαίδευσης; Λήφθηκαν υπόψη οι θέσεις και διαμορφώθηκαν πολιτικές με βάση τις θέσεις και τα αιτήματα της εκπαιδευτικής κοινότητας και των κοινωνικών φορέων ή εφαρμόστηκαν οι ντιρεκτίβες της ΕΕ, όπως αποτυπώνονταν στα προγράμματα των κομμάτων εξουσίας;

Δε χρειάζονται θεωρητικές αναλύσεις για τα όρια, τους στόχους του «εθνικού διαλόγου» και τις μυθικές διαστάσεις του. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι πολλές φορές από το 1986 μέχρι σήμερα τα αποτελέσματα των «εθνικών διαλόγων» πετάχτηκαν στον σκουπιδοντενεκέ της ιστορίας. Παρεμπιπτόντως, χωρίς αξιολόγηση – που την θυμούνται μόνο για μαθητές – εκπαιδευτικούς- από την εκάστοτε κυβέρνηση.

Για να υλοποιηθούν αυτά τα σκληρά μέτρα απαιτείται η εξαπάτηση και η διαβουκόληση της εκπαιδευτικής κοινότητας, των εργαζομένων και των πολιτών ευρύτερα. Ο «εθνικός διάλογος» για την Παιδεία εντάσσεται στο συνολικό πλαίσιο της στρατηγικής πολιτικής της κυβέρνησης για τη νομιμοποίηση της πολιτικής της και την εξασφάλιση πλατιάς συναίνεσης σε αυτή και σε κοινωνικό και σε πολιτικό επίπεδο. Ο «εθνικός διάλογος» λειτουργεί ως εργαλείο εξωραϊσμού και προώθησης της εκπαιδευτικής πολιτικής κυβέρνησης – ΕΕ – ΔΝΤ.

Από την πλευρά του εκπαιδευτικού κινήματος η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι η συμβολή στην ανάπτυξη ενός παλλαϊκού μετώπου αντίστασης στην πολιτική αποδόμησης του δημόσιου σχολείου και καταπάτησης κοινωνικών δικαιωμάτων και κατακτήσεων. Για ένα σχολείο Δημόσιο και Δωρεάν που να χωρά όλα τα παιδιά, απορρίπτοντας Τράπεζες θεμάτων, ΕΒΕ, εξετάσεις τύπου PISA – και όλους τους εκπαιδευτικούς, ενάντια στην κατηγοριοποίηση σχολείων, μαθητών, εκπαιδευτικών.