Μια ακόμα πολιτική «στρακαστρούκα» ταρακουνά τον ήδη διαλυμένο εσωκομματικό μηχανισμό του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, με τον Σωκράτη Φάμελλο να προχωρά στη διαγραφή του Παύλου Πολάκη από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του κόμματος. Η αφορμή ήταν μια οξύτατη δημόσια παρέμβαση του Κρητικού βουλευτή, ο οποίος επιτέθηκε ανοιχτά στην ηγεσία καταγγέλλοντας την πορεία διάλυσης, υποταγής και πολιτικής μετάλλαξης του ΣΥΡΙΖΑ.

Η απόφαση ήρθε γρήγορα, σχεδόν αντανακλαστικά, χωρίς ουσιαστική πολιτική συζήτηση ή συλλογικές διαδικασίες. Και αυτό από μόνο του λέει πολλά για την κατάσταση που επικρατεί στο εσωτερικό του κόμματος. Αντί για πολιτική αντιπαράθεση και ανοιχτό διάλογο, η ηγεσία επιλέγει πειθαρχικά μέτρα και «καθαρισμούς» απέναντι σε όσους αμφισβητούν τη γραμμή της πλήρους προσαρμογής και της λεγόμενης «προοδευτικής ομαλότητας».

Η ανάρτηση που πυροδότησε τη σύγκρουση

Ο Παύλος Πολάκης, γνωστός για τον συγκρουσιακό και συχνά ακραίο πολιτικό του λόγο, εμφανίστηκε να βάζει στο στόχαστρο στελέχη και κύκλους που συζητούν ανοιχτά τη μεταφορά στελεχών, μηχανισμών και πολιτικού κεφαλαίου σε ένα νέο πολιτικό σχήμα γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα.

Η ανάρτησή του λειτούργησε σαν σπίθα σε ένα κόμμα που εδώ και καιρό μοιάζει έτοιμο να εκραγεί από τις αντιφάσεις του.

Ο Σωκράτης Φάμελλος απάντησε άμεσα, χαρακτηρίζοντας την παρέμβαση «προσβλητική και επιθετική» και προχωρώντας στη διαγραφή του από την Κοινοβουλευτική Ομάδα. Η κίνηση αυτή, ωστόσο, επιβεβαίωσε για πολλούς ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν διαθέτει πλέον ούτε πολιτική συνοχή ούτε εσωτερική δημοκρατία, αλλά λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός διαχείρισης μιας παρατεταμένης αποσύνθεσης.

Ο ίδιος ο Πολάκης ανταπάντησε με το γνώριμο ύφος του:

«Ο Σωκράτης Φάμελλος δυστυχώς παρακολουθεί τη διάλυση χωρίς να θέλει ή να μπορεί να αντιδράσει. Εγώ ΣΥΡΙΖΑ ήμουν και ΣΥΡΙΖΑ θα είμαι».

Και σε ένα σημείο φαίνεται να αγγίζει μια υπαρκτή αλήθεια: τρεις διαφορετικές ηγεσίες —Τσίπρας, Κασσελάκης, Φάμελλος— επιχείρησαν με διαφορετικούς τρόπους να τον περιορίσουν ή να τον «καθαρίσουν» πολιτικά. Αυτό δεν λέει μόνο κάτι για τον ίδιο. Λέει κυρίως πολλά για τη βαθιά κρίση στρατηγικής και ταυτότητας του ίδιου του ΣΥΡΙΖΑ.

Από τη «ριζοσπαστική αριστερά» στη συστημική προσαρμογή

Η σημερινή κρίση δεν έπεσε από τον ουρανό. Είναι αποτέλεσμα μιας πορείας χρόνων.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, ιδιαίτερα μετά τη διακυβέρνηση 2015-2019, μετατράπηκε σταδιακά από κόμμα που εμφανιζόταν ως φορέας ρήξης σε δύναμη διαχείρισης του συστήματος. Η «ριζοσπαστική» ρητορική διατηρήθηκε κυρίως για τις ανάγκες της αντιπολίτευσης, ενώ στην πράξη κυριάρχησαν οι λογικές συμβιβασμού, κυβερνητισμού και ενσωμάτωσης.

Μετά τις εκλογικές ήττες, τις διασπάσεις και τις αλλεπάλληλες αλλαγές ηγεσίας, η γραμμή της «προοδευτικής ενότητας» με ΠΑΣΟΚ και κεντροαριστερές εφεδρείες αναδείχθηκε ως βασική στρατηγική επιβίωσης.Ο Πολάκης —παρά τις υπερβολές, τον λαϊκισμό και τις συχνά προβληματικές τοποθετήσεις του— εκφράζει ένα κομμάτι της κομματικής βάσης που βλέπει αυτή τη μετάλλαξη ως οριστική εγκατάλειψη κάθε αναφοράς σε ριζοσπαστική πολιτική.

Αυτοκαταστροφή αντί για αντιπολίτευση

Η νέα εσωτερική σύγκρουση ξεσπά σε μια περίοδο όπου η κοινωνία πιέζεται από την ακρίβεια, τις ιδιωτικοποιήσεις, την εργασιακή απορρύθμιση, την κρατική καταστολή και την πολεμική εμπλοκή της χώρας στους σχεδιασμούς ΗΠΑ-ΝΑΤΟ.

Κι όμως, αντί να επιχειρήσει να οργανώσει κοινωνικές αντιστάσεις ή να σταθεί δίπλα στους εργατικούς και λαϊκούς αγώνες, ο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει απορροφημένος από εσωτερικούς μηχανισμούς, προσωπικές αντιπαραθέσεις και εκκαθαρίσεις.

Αυτό δεν θυμίζει πολιτική ανασυγκρότηση. Θυμίζει κόμμα που καταρρέει αργά αλλά σταθερά κάτω από το βάρος των αντιφάσεών του.

Τι μένει πίσω από τη σύγκρουση

Ο Παύλος Πολάκης παραμένει —προς το παρόν— μέλος του κόμματος και ανεξάρτητος βουλευτής. Το πολιτικό του μέλλον παραμένει ανοιχτό, όπως ανοιχτό παραμένει και το ερώτημα για το μέλλον του ίδιου του ΣΥΡΙΖΑ.

Το βέβαιο είναι ότι η κρίση αυτή ξεπερνά πρόσωπα και προσωπικές διαμάχες.

Για την Αριστερά συνολικά, το μήνυμα είναι σαφές: καμία «προοδευτική» συγκόλληση κορυφών, κανένα αρχηγικό σχέδιο και καμία κοινοβουλευτική διαχείριση δεν μπορούν να δώσουν απάντηση στη λαϊκή δυσαρέσκεια και στην κοινωνική επίθεση που εξελίσσεται.

Η πραγματική ανασυγκρότηση δεν θα έρθει από μηχανισμούς εξουσίας και επικοινωνιακές μεταμορφώσεις, αλλά από την ανασύνταξη μαζικών, ταξικών και αγωνιστικών δυνάμεων μέσα στους κοινωνικούς αγώνες, απέναντι στη νεοφιλελεύθερη βαρβαρότητα, την κρατική καταστολή και τον ιμπεριαλισμό.

Β