Λίγες μόλις ώρες μετά τις ανακοινώσεις για την αποφυλάκισή του, αλλά και μετά τη διαρροή ότι ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνος Τζαβέλας, έδωσε εντολή στον αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Σοφοκλή Λογοθέτη να εξετάσει το ενδεχόμενο αναίρεσης της σχετικής απόφασης, ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος προχώρησε στην πρώτη του δημόσια δήλωση μέσω της Κατερίνας Κατή και του Documento.

Ο καταδικασμένος ως «αρχηγός» της 17 Νοέμβρη επανέρχεται στο βασικό επιχείρημα που διατυπώνει εδώ και δεκαετίες: ότι ουδέποτε αποδείχθηκε με πραγματικά στοιχεία η περίφημη «ηθική αυτουργία» που του αποδόθηκε.

«Μετά από 24 έτη κράτησης», σημειώνει χαρακτηριστικά, «αναμένω ακόμη την απάντηση στο καίριο ερώτημα: Σε ποιο χώρο έγινε η ηθική αυτουργία μου; Πότε έγινε; Τι καιρό έκανε; Ποιοι ήταν παρόντες και ποιες συγκεκριμένες λέξεις χρησιμοποιήθηκαν για να πειστούν οι φυσικοί αυτουργοί;».

Η δήλωση αυτή δεν αποτελεί απλώς προσωπική υπερασπιστική γραμμή. Αγγίζει τον πυρήνα μιας υπόθεσης που από την πρώτη στιγμή συνοδεύτηκε από πολιτικές σκοπιμότητες, κατασκευασμένα αφηγήματα και μια πρωτοφανή επικοινωνιακή εκστρατεία «αντιτρομοκρατικής» υστερίας.

Η υπόθεση της 17Ν υπήρξε τομή για το ελληνικό κράτος ασφαλείας. Στο όνομα της «αντιμετώπισης της τρομοκρατίας» θεσμοθετήθηκαν ειδικά καθεστώτα εξαίρεσης, ενισχύθηκαν οι μηχανισμοί παρακολούθησης και οικοδομήθηκε ένα ιδιότυπο καθεστώς πολιτικής και δικαστικής πίεσης, ιδιαίτερα μετά την άμεση εμπλοκή αμερικανικών και βρετανικών υπηρεσιών στην έρευνα.

Από τότε μέχρι σήμερα, η υπόθεση εξακολουθεί να προκαλεί ερωτήματα όχι μόνο για το εύρος των αποδείξεων, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο συγκροτήθηκε ολόκληρο το κατηγορητήριο.

Η νέα παρέμβαση της ηγεσίας του Αρείου Πάγου, αμέσως μετά την απόφαση αποφυλάκισης, επαναφέρει επίσης ένα σοβαρό πολιτικό και θεσμικό ζήτημα: κατά πόσο η Δικαιοσύνη λειτουργεί ανεπηρέαστα όταν πρόκειται για υποθέσεις υψηλού πολιτικού συμβολισμού.

Δεν είναι τυχαίο ότι κάθε εξέλιξη γύρω από τον Γιωτόπουλο εξακολουθεί, ακόμη και σήμερα, να ενεργοποιεί αντανακλαστικά «έκτακτης ανάγκης» στο πολιτικό και μιντιακό σύστημα. Για δεκαετίες ολόκληρες, η εικόνα του «απόλυτου εχθρού» χρησιμοποιήθηκε ώστε να εμπεδωθεί στην κοινωνία το δόγμα «ασφάλεια πάνω από δικαιώματα».

Η δήλωση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου έρχεται λοιπόν να υπενθυμίσει κάτι βαθύτερο: ότι σε κάθε υπόθεση όπου κυριαρχεί η πολιτική σκοπιμότητα και η κρατική σκοτεινότητα, τα ερωτήματα δεν κλείνουν ποτέ πραγματικά — όσο κι αν επιχειρείται να παρουσιαστούν ως οριστικά λυμένα.