Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Στο σύντομο σχόλιό του στην Καθημερινή, ο Μιχάλης Τσιντσίνης -θα το παραθέσουμε στην συνέχεια- επιχειρεί να εμφανιστεί επικριτικός απέναντι στη λειτουργία της Δικαιοσύνης και στις σχέσεις της με το πολιτικό σύστημα. Μιλά για «περιστρεφόμενες πόρτες» ανάμεσα σε δικαστικό σώμα και πολιτική, για δικαστές που εκτίθενται στον δημόσιο βίο και για πρακτικές που τραυματίζουν το κύρος των θεσμών.

Μόνο που στο κείμενό του απουσιάζει ο ελέφαντας που βρίσκεται στο δωμάτιο.

Ο ταξικός χαρακτήρας της Δικαιοσύνης.

Γιατί το πρόβλημα της Δικαιοσύνης στην Ελλάδα δεν είναι πρωτίστως ότι κάποιοι δικαστές συνταξιοδοτούνται και περνούν στον πολιτικό στίβο. Ούτε ότι οι κυβερνήσεις επιλέγουν την ηγεσία των ανωτάτων δικαστηρίων. Αυτά είναι υπαρκτά ζητήματα, αλλά δευτερεύοντα.

Το βασικό ερώτημα είναι άλλο:

Υπάρχει άραγε Δικαιοσύνη ουδέτερη σε μια κοινωνία βαθιά ταξικά διαιρεμένη;

Υπάρχει δικαστικός μηχανισμός που να στέκεται πάνω από τις κοινωνικές και οικονομικές συγκρούσεις;

Η ιστορική εμπειρία δίνει μια ξεκάθαρη απάντηση.

Όταν απεργοί σέρνονται στα δικαστήρια, όταν σχεδόν κάθε μεγάλη απεργία κηρύσσεται παράνομη ή καταχρηστική, όταν τραπεζίτες, επιχειρηματίες και πολιτικά πρόσωπα απολαμβάνουν μια μεταχείριση που σπάνια συναντά ο απλός πολίτης, όταν εργατικοί και κοινωνικοί αγώνες αντιμετωπίζονται ως απειλή για την «ομαλότητα», τότε δεν μιλάμε για μεμονωμένες αστοχίες.

Μιλάμε για έναν θεσμό που λειτουργεί μέσα σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό και οικονομικό σύστημα και υπηρετεί τη σταθερότητά του.

Αυτό ακριβώς προσπαθεί να αποκρύψει η κυρίαρχη αφήγηση περί «ανεξάρτητης Δικαιοσύνης».

Παρουσιάζει τη Δικαιοσύνη ως ένα ουδέτερο πεδίο που περιστασιακά μολύνεται από πολιτικές παρεμβάσεις. Σαν να πρόκειται για έναν κατά τα άλλα αδέκαστο μηχανισμό, ο οποίος απλώς πέφτει θύμα κακών πολιτικών χειρισμών.

Μόνο που η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Η Δικαιοσύνη στις καπιταλιστικές κοινωνίες δεν βρίσκεται έξω από το σύστημα εξουσίας. Είναι μέρος του. Αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες του κρατικού μηχανισμού, μαζί με την εκτελεστική και τη νομοθετική εξουσία. Αποστολή της δεν είναι να ανατρέπει τις κοινωνικές ανισότητες αλλά να διασφαλίζει την αναπαραγωγή της υπάρχουσας τάξης πραγμάτων μέσα σε ένα πλαίσιο νομιμότητας.

Γι’ αυτό και η συζήτηση για τις «περιστρεφόμενες πόρτες» ανάμεσα σε πολιτική και δικαστικό σώμα, όσο ενδιαφέρουσα κι αν είναι, αγγίζει μόνο την επιφάνεια του προβλήματος.

Το βαθύτερο ζήτημα δεν είναι ποιος περνά την πόρτα.

Το βαθύτερο ζήτημα είναι ποιος έχτισε το κτίριο, ποιον εξυπηρετεί και γιατί οι πόρτες του ανοίγουν πολύ πιο εύκολα για τους ισχυρούς παρά για τους αδύναμους.

Αυτό είναι το ερώτημα που η αστική αρθρογραφία αποφεύγει συστηματικά να θέσει. Και γι’ αυτό τα κείμενα που εμφανίζονται ως κριτική στη Δικαιοσύνη καταλήγουν συχνά να λειτουργούν ως το καλύτερο άλλοθι για τη διατήρηση του μύθου της «ανεξάρτητης» και «υπεράνω τάξεων» Θέμιδος.

***

Το άρθρο του Μιχάλη Τσιντσίνη

Πόρτες

Ακόμη και στα σφάλματά της, η Δικαιοσύνη εμφανίζεται ως αναξιοπαθούσα. Ακόμη και σε αποφάσεις της που δεν αντέχουν στη λογική, η θέμις παρουσιάζεται ως θύμα. Δεν φταίει εκείνη. Φταίνε οι δόλιες πολιτικές παρεμβάσεις που την παρα-βιάζουν και την απαξιώνουν στα μάτια των πολιτών. Φταίνε οι συντηρητικές κακοτεχνίες που δίνουν στην εκάστοτε κυβέρνηση περιθώριο ασύμμετρης παρέμβασης, ιδίως μέσω της επιλογής της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων.

Όμως, ποιος φταίει όταν ένας δικαστικός λειτουργός, που έχει ανέλθει ήδη στην ανώτατη βαθμίδα, δίνει την εντύπωση ότι αγνοεί τα πραγματικά περιστατικά που άγονται ενώπιόν του, παρότι του απομένουν λίγοι μήνες ακόμη πριν από τη σύνταξη; Ποιος φταίει όταν δικαστές που έχουν χτίσει κεφάλαιο εμπιστοσύνης με την υπηρεσία τους, σε εύφλεκτες δίκες, το εκποιούν στον πολιτικό στίβο, προτού καν προλάβουν να κρεμάσουν την τήβεννό τους;

Ποιος συντηρεί την εντύπωση ότι μεταξύ πολιτικής και δικαστικού σώματος λειτουργεί καλολαδωμένη μια περιστρεφόμενη πόρτα;

Οι δικαστές δεν μπορούν από μόνοι τους, εντός του ισχύοντος πλαισίου, να προστατεύσουν τη Δικαιοσύνη. Μπορούν όμως τουλάχιστον να σταματήσουν να τη βλάπτουν οι ίδιοι.