Του Γιώργη Γιαννακέλλη
Σε μια χώρα που το 2026 θα έπρεπε να συζητά για την ενίσχυση της δημόσιας υγείας, της παιδείας, της επιστημονικής έρευνας, της προστασίας του περιβάλλοντος και της κοινωνικής δικαιοσύνης, η επικαιρότητα μάς πληροφορεί ότι οργανώνονται… δεήσεις και αγιασμοί για την αντιμετώπιση των λαγοκέφαλων.
«Προσκαλούνται οι ευσεβείς πιστοί του πατρώου εορτολογίου όπως έρθουν να συμπροσευχηθούν για να κοπάσει το φαινόμενο των λαγοκέφαλων σε Αττική και Εύβοια», αναφέρει χαρακτηριστικά η σχετική ανακοίνωση. Παράλληλα, προβάλλεται ως επιχείρημα ότι στην ορθόδοξη παράδοση οι λιτανείες και οι αγιασμοί αποτελούν μέσο προστασίας από φυσικές καταστροφές και θεομηνίες.
Το πρόβλημα, βέβαια, είναι, όταν, αντί για την επιστημονική γνώση, την έρευνα και τις οργανωμένες δημόσιες παρεμβάσεις, προβάλλεται ως λύση η μεταφυσική. Όταν ο ανορθολογισμός διεκδικεί θέση στη δημόσια σφαίρα, τότε δεν έχουμε απλώς μια γραφική είδηση, αλλά ένα βαθύτερο κοινωνικό σύμπτωμα. Και εξ ίσου σοβαρό πρόβλημα είναι, κατά την άποψη μου, ότι τι προοδευτικό και κομμουνιστικό κίνημα δεν έχει ανοίξει ένα διαρκές μέτωπο με όλες τις μεταφυσικές δοξασίες.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε περιόδους βαθιάς καπιταλιστικής κρίσης και κοινωνικής ανασφάλειας ανθίζουν οι πιο σκοταδιστικές αντιλήψεις. Όσο ο σύγχρονος καπιταλισμός γεννά πολέμους, φτώχεια, εκμετάλλευση και αβεβαιότητα, τόσο ευκολότερα βρίσκουν πρόσφορο έδαφος ο μυστικισμός, οι μεταφυσικές ερμηνείες και κάθε μορφή ανορθολογισμού. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι πριν από δύο αιώνες ο Γκέοργκ Χέγκελ, στην «Επιστήμη της Λογικής», είχε επισημάνει τη διαρκή σύγκρουση της ορθολογικής σκέψης με τις μεταφυσικές αντιλήψεις.
Οι λαγοκέφαλοι δεν θα εξαφανιστούν με λιτανείες ούτε με αγιασμούς. Αντιμετωπίζονται με επιστημονική έρευνα, περιβαλλοντική πολιτική, σωστή διαχείριση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και κρατική μέριμνα. Όλα τα υπόλοιπα μπορεί να καλλιεργούν ψευδαισθήσεις, δεν λύνουν όμως κανένα πραγματικό πρόβλημα.
Σε μια κοινωνία που ασφυκτιά από την ακρίβεια, τη διάλυση των δημόσιων υπηρεσιών και την υποβάθμιση της ζωής των εργαζομένων, αυτό που χρειάζεται δεν είναι περισσότερος σκοταδισμός. Είναι περισσότερη γνώση, περισσότερη επιστήμη, περισσότερη κριτική σκέψη και, πάνω απ’ όλα, ένας οργανωμένος λαϊκός αγώνας που θα αμφισβητήσει τις κοινωνικές σχέσεις που γεννούν την εξαθλίωση και, μαζί της, τον ανορθολογισμό.
0 Comments