Υπάρχουν στιγμές στην Ιστορία που μοιάζουν να γράφτηκαν για το σήμερα. Μία από αυτές είναι η 26η Ιούνη 1932, όταν δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι και λαϊκοί άνθρωποι από την Αθήνα και τον Πειραιά πλημμύρισαν το Πεδίον του Άρεως απαιτώντας να μπει τέλος στη ληστεία της βρετανικής εταιρείας Power and Traction Finance Company Ltd, της διαβόητης «Πάουερ».

Η αιτία ήταν απλή. Το ηλεκτρικό ρεύμα, ένα κοινωνικό αγαθό απαραίτητο για την επιβίωση, είχε μετατραπεί σε εμπόρευμα στα χέρια ενός ξένου μονοπωλίου που απομυζούσε τον λαό μέσα στη δίνη της μεγάλης καπιταλιστικής κρίσης. Οι λογαριασμοί εκτινάσσονταν, τα εργατικά και λαϊκά νοικοκυριά βυθίζονταν ακόμη περισσότερο στη φτώχεια και η εταιρεία συνέχιζε να μετράει κέρδη.

Η «Πάουερ» δεν ήρθε στην Ελλάδα για να υπηρετήσει τις ανάγκες της κοινωνίας. Ήρθε για να εξασφαλίσει εγγυημένα κέρδη. Με τη σύμβαση που υπέγραψε το 1925, επί δικτατορίας Πάγκαλου, απέκτησε ουσιαστικά μονοπωλιακό έλεγχο της ηλεκτροδότησης και των αστικών συγκοινωνιών της Αθήνας και του Πειραιά. Όπως και η αμερικανική ULEN στο νερό, αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο το ξένο κεφάλαιο, σε συμμαχία με την ελληνική οικονομική ολιγαρχία και τις κυβερνήσεις της εποχής, λεηλατούσε τις βασικές υποδομές της χώρας.

Η λαϊκή οργή ξεχείλισε. Δεν ήταν μόνο οι κομμουνιστές ή το εργατικό κίνημα που κατήγγελλαν την κατάσταση. Ακόμη και αστικές εφημερίδες της εποχής αναγκάζονταν να μιλούν για «ληστρικές εταιρείες» και «ξένους επιδρομείς». Τα Αθηναϊκά Νέα περιέγραφαν με γλαφυρό τρόπο τη δύναμη του μονοπωλίου:

«Μεταξύ της εταιρείας και του κόσμου υπάρχει κατάστασις εμπόλεμος. Η εταιρεία έχει ένα μέγιστον όπλον. Το φως και το σκότος.»

Δεν θα μπορούσε να υπάρξει πιο εύστοχη περιγραφή της εξουσίας του κεφαλαίου. Όποιος ελέγχει την ενέργεια, ελέγχει την ίδια τη ζωή.

Το μεγάλο συλλαλητήριο της 26ης Ιούνη δεν ήταν μια αυθόρμητη έκρηξη αγανάκτησης. Ήταν έκφραση της ταξικής σύγκρουσης ανάμεσα στον κόσμο της εργασίας και στα μονοπώλια που είχαν μετατρέψει το ρεύμα, το νερό και τις μεταφορές σε μηχανές παραγωγής υπερκερδών. Ήταν μια από τις πρώτες μαζικές λαϊκές εξεγέρσεις ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις πολύ πριν ο όρος γίνει καθημερινός.

Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, η Ιστορία μοιάζει να επαναλαμβάνεται. Οι κυβερνήσεις μιλούν για «απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας», οι λογαριασμοί του ρεύματος στραγγαλίζουν τα νοικοκυριά, οι ιδιωτικοποιήσεις βαφτίζονται «εκσυγχρονισμός» και οι ενεργειακοί όμιλοι καταγράφουν κέρδη-ρεκόρ, την ώρα που χιλιάδες οικογένειες αναγκάζονται να στερηθούν ακόμη και τα στοιχειώδη.

Η εμπειρία του 1932 αποδεικνύει ότι τίποτα δεν χαρίστηκε ποτέ στον λαό. Κάθε κοινωνικό αγαθό κατακτήθηκε με αγώνες και κινδυνεύει να χαθεί όταν παραδίδεται στις «αγορές». Το ηλεκτρικό ρεύμα δεν είναι χρηματιστηριακό προϊόν. Είναι κοινωνικό δικαίωμα.

Η 26η Ιουνίου 1932 αποτελεί μια διαχρονική υπενθύμιση: όταν οι κυβερνήσεις υπηρετούν τα συμφέροντα των μονοπωλίων και όχι τις ανάγκες της κοινωνικής πλειοψηφίας, η απάντηση βρίσκεται πάντα στους συλλογικούς αγώνες. Γιατί το φως δεν μπορεί να είναι προνόμιο των λίγων· είναι δικαίωμα όλων.