Του Γιώργη Γιαννακέλλη
Όταν ο Μπέρτολτ Μπρεχτ έγραφε το 1928 την περίφημη ατάκα του Τζόναθαν Πίτσαμ στην Όπερα της Πεντάρας –«Μα η αστυνομία δεν έχει τόσους χωροφύλακες!»– αποτύπωνε μια διαχρονική πολιτική αλήθεια: κανένας κατασταλτικός μηχανισμός δεν επαρκεί για να συγκρατήσει τη μάζα όταν η κοινωνική οργή ξεχειλίζει.
Σήμερα, αυτή η θεατρική προειδοποίηση μοιάζει να ζωντανεύει στους δρόμους της Γαλλίας, όπου το κράτος έρχεται αντιμέτωπο με τα όρια της κατασταλτικής του ισχύος απέναντι σε ένα εκτεταμένο κύμα μαθητικών και κοινωνικών κινητοποιήσεων. Τα δεκάδες σχετικά βίντεο που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο το επιβεβαιώνουν. Οι εικόνες από το Παρίσι, τη Λιλ, την Τουλούζη, το Μπορντό, τη Λυών και δεκάδες ακόμη γαλλικές πόλεις είναι αποκαλυπτικές: οδοφράγματα, αποκλεισμένα λύκεια, φωτιές, δακρυγόνα, συγκρούσεις και μαζικές συλλήψεις.
Το πιο σημαντικό απ’ όλα είναι ότι στους δρόμους των Γαλλικών πόλεων η λαϊκή αντιβία έχει δημιουργήσει νέα δεδομένο με την κυβέρνηση Μακρόν να είναι σε παντελή αδυναμία να την ελέγξει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το γεγονός ότι πριν τρεις μέρες ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών, Λοράν Νουνιέζ, ανακοίνωσε αρχικά ότι περισσότεροι από 300 αστυνομικοί και χωροφύλακες τραυματίστηκαν κατά τις κορυφώσεις των συγκρούσεων, τώρα νεότερες ανταποκρίσεις από πρακτορεία όπως το Reuters ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό των τραυματιών στις τάξεις των δυνάμεων καταστολής πάνω από 600.
Στο έργο του Μπρεχτ, ο Πίτσαμ απειλεί να παραλύσει το Λονδίνο επιστρατεύοντας τους εξαθλιωμένους ζητιάνους, τους ανθρώπους που το σύστημα θεωρεί «αόρατους». Στη σημερινή Γαλλία, τον ρόλο αυτό έχουν αναλάβει χιλιάδες μαθητές λυκείων και συνδικάτα, οι οποίοι αντιδρούν στις σκληρές περικοπές του προϋπολογισμού και τη διάλυση της δημόσιας παιδείας.
Οι εικόνες με τα εκατοντάδες κλειστά σχολεία, τα οδοφράγματα έξω από τα λύκεια του Παρισιού, της Λιλ και της Τουλούζης, και τις σφοδρές συγκρούσεις με την αστυνομία, θυμίζουν εκείνη ακριβώς την απειλή: τη στιγμή που η βάση της κοινωνικής πυραμίδας αρνείται να πειθαρχήσει.
Η γαλλική κυβέρνηση, επιστρατεύοντας τις ειδικές δυνάμεις καταστολής (CRS), επιχείρησε να απαντήσει με σιδηρά πυγμή. Ωστόσο, οι αριθμοί και η δυναμική των γεγονότων επιβεβαιώνουν το μπρεχτικό ρητό:
• Το Όριο της Καταστολής: Παρά τις χιλιάδες συλλήψεις (κυρίως ανηλίκων) μέσα σε λίγες ημέρες, οι εστίες των επεισοδίων πολλαπλασιάζονται ταυτόχρονα σε δεκάδες πόλεις.
• Η Αποτυχία του Ελέγχου: Τα δακρυγόνα, οι αύρες νερού και οι απαγορεύσεις αδυνατούν να σβήσουν μια εξέγερση που τροφοδοτείται από βαθιά δομικά προβλήματα—όπως οι άθλιες σχολικές υποδομές, η έλλειψη καθηγητών και η γενικευμένη οικονομική ασφυξία.
Η καταστολή από μόνη της δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματα που γεννούν την εξέγερση. Μπορεί να διαλύσει ένα οδόφραγμα. Δεν μπορεί να διαλύσει την αιτία που το δημιούργησε. Μπορεί να συλλάβει έναν μαθητή. Δεν μπορεί να συλλάβει την αγανάκτηση χιλιάδων μαθητών. Μπορεί να γεμίσει τους δρόμους με CRS. Δεν μπορεί να βάλει έναν χωροφύλακα μέσα σε κάθε σχολική αίθουσα, σε κάθε οικογένεια, σε κάθε γειτονιά.
Όπως ο Μπράουν στην Όπερα της Πεντάρας συνειδητοποιεί έντρομος ότι δεν μπορεί να συλλάβει μια ολόκληρη πόλη, έτσι και η σημερινή πολιτική ηγεσία στη Γαλλία αντιλαμβάνεται ότι η αστυνομική βία έχει ημερομηνία λήξης. Όταν η κοινωνική δυσαρέσκεια οργανώνεται και διαχέεται οριζόντια, η γεωμετρία της καταστολής καταρρέει.
Κι ακόμα δεν έχουμε δει την κορύφωση των κινητοποιήσεων. Ολα δείχνουν ότι το εκπαιδευτικό κίνημα κατάφερε να ενώσει δίπλα του, εκπαιδευτικούς, γονείς, φοιτητές και εργατικά συνδικάτα, μετατρέποντας μια εξέγερση για τα προβλήματα της δημόσιας εκπαίδευσης σε ένα πολύ μεγαλύτερο μέτωπο απέναντι στην κυβέρνηση και στην οικονομική πολιτική της.
Η επόμενη μεγάλη δοκιμασία έρχεται την Τρίτη, όταν έχει προγραμματιστεί ο νέος γύρος πανεθνικών κινητοποιήσεων.
Μαθητικές οργανώσεις, φοιτητές, εκπαιδευτικοί, γονείς και εργατικά συνδικάτα ετοιμάζονται να βγουν ξανά στους δρόμους. Η συμμετοχή της CGT προσδίδει στη νέα κινητοποίηση μια διαφορετική δυναμική, καθώς το ζήτημα της εκπαίδευσης συνδέεται πλέον ανοιχτά με τη γενικότερη αντιπαράθεση για τον προϋπολογισμό και την κοινωνική πολιτική της κυβέρνησης.
Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό στοίχημα. Αν οι μαθητές συναντήσουν τους εκπαιδευτικούς. Αν οι φοιτητές συναντήσουν τους εργαζόμενους. Αν οι γονείς συναντήσουν τα συνδικάτα. Αν οι επιμέρους κοινωνικές αντιδράσεις πάψουν να λειτουργούν ως ξεχωριστές νησίδες και μετατραπούν σε ένα κοινό ποτάμι κοινωνικής διεκδίκησης.
Τότε το ερώτημα του Πίτσαμ αποκτά ξανά όλη του την πολιτική δύναμη: «Μα η αστυνομία δεν έχει τόσους χωροφύλακες!»
Γιατί η εξουσία μπορεί να έχει όπλα, αύρες, δακρυγόνα, συλλήψεις και χιλιάδες ένστολους. Αυτό που δεν μπορεί να διαθέτει επ’ άπειρον είναι αρκετούς χωροφύλακες για να επιβάλει τη σιωπή σε μια κοινωνία που αποφασίζει να μιλήσει.
1 Comment