Ο Αϊ-Βασίλης δεν ήταν πάντα ο παχουλός manager με τα κόκκινα που μας σερβίρουν. Ξεκίνησε ως Νικόλαος, επίσκοπος Μύρων, 4ος αιώνας. Έκρυβε χρυσάφι σε φτωχές οικογένειες για να μην καταλήξουν τα κορίτσια τους πόρνες – δηλαδή, έκανε αναδιανομή πλούτου χωρίς να περιμένει ευχαριστίες, χωρίς ΜΚΟ, χωρίς φωτογραφίες για το Instagram. Πραγματική αλληλεγγύη, όχι φιλανθρωπία των πλουσίων.

Μετά ήρθε ο καπιταλισμός και είπε «ευκαιρία». Το 1931 η Coca-Cola τον πήρε, τον έντυσε στα χρώματά της, τον έκανε παχουλό και χαμογελαστό, και τον μετέτρεψε σε διαφημιστή: «Πιες Coke, αγόρασε, κατανάλωσε». Από εκεί και πέρα, τα δώρα δεν είναι δώρα. Είναι εμπόρευμα. Οι γονείς δανείζονται, δουλεύουν υπερωρίες, σπάνε την πλάτη τους για να αγοράσουν κινέζικα πλαστικά από πολυεθνικές.

Τα παιδιά μαθαίνουν από μικρά το μάθημα: αν δεν είσαι «καλό παιδί» – δηλαδή υπάκουο, ήσυχο, μη διεκδικητικό – δεν παίρνεις τίποτα. Κάρβουνο. Ιδανική προπαίδευση για το σχολείο, το στρατό, την δουλειά, την ζωή.

Το εργοστάσιο στον Βόρειο Πόλο;

Χωρίς συνδικάτα, χωρίς επιθεώρηση εργασίας, χωρίς φόρους. Τα ξωτικά είναι οι σύγχρονοι προλετάριοι: δουλεύουν ατέλειωτες ώρες χωρίς μισθό, χωρίς ασφάλιση, χωρίς δικαιώματα. Η παραγωγή έχει μεταφερθεί στην Κίνα και το Μπαγκλαντές – παιδική εργασία, τοξικά υλικά, μισθοί πείνας. Κέρδος για τις εταιρείες, χρέη για τις οικογένειες, ρύπανση για τον πλανήτη.

Και η Εκκλησία; Όχι μόνο δεν ενοχλείται, αλλά συνεργάζεται άψογα. Κρατάει τον «άγιο» για το image, βάζει δέντρα στις εκκλησίες, μαζεύει δίσκους με γιορτινές ευχές, και πουλάει «πνεύμα Χριστουγέννων» ενώ η περιουσία της μένει αφορολόγητη και οι παπάδες ευλογούν την κυβέρνηση Μητσοτάκη που κόβει μισθούς, συντάξεις και επιδόματα. «Να είστε ευγνώμονες», λένε, την ώρα που οι πιστοί πληρώνουν ΙΧ πολυτελείας για δεσποτάδες και οι φτωχοί ψάχνουν συσσίτια.

Και η κυβέρνηση; Χρησιμοποιεί τον Αϊ-Βασίλη σαν ιδεολογικό όπλο: «Καταναλώστε, σύντροφοι! Η ανάπτυξη έρχεται με δόσεις στην τράπεζα». Black Friday, προσφορές, φωτάκια παντού – όλα για να ξεχάσουμε ότι οι λογαριασμοί ρεύματος είναι φωτιά, τα νοσοκομεία διαλυμένα, οι μισθοί Βουλγαρίας.

Η αλήθεια είναι γυμνή: Ο καπιταλισμός πήρε μια πράξη ταξικής αλληλεγγύης και την έκανε το μεγαλύτερο εμπορικό πανηγύρι του χρόνου. Δισεκατομμύρια κέρδη για λίγους, χρέη και ψεύτικη μαγεία για τους πολλούς.

Τα πραγματικά δώρα δεν έρχονται από έλκηθρο με ταράνδους. Έρχονται από απεργίες, από καταλήψεις, από δρόμους γεμάτους κόσμο που λέει «όχι άλλο». Όχι από παχουλούς managers, ούτε από παπάδες με χρυσούς σταυρούς, ούτε από κυβερνήσεις που πουλάνε την χώρα κομμάτι-κομμάτι.

Καλή χρονιά να έχουμε σύντροφοι/ες.

Β.