Σαν σήμερα, 8 Γενάρη 1642, αφήνει την τελευταία του πνοή ο μεγάλος Ιταλός φυσικός, μαθηματικός, αστρονόμος και φιλόσοφος Γαλιλαίος Γαλιλέι (Galileo Galilei, 15 Φλεβάρη 1564 – 8 Γενάρη 1642). Γεννημένος στην Πίζα, αυτός ο γίγαντας της επιστήμης θεωρείται δικαίως πατέρας της σύγχρονης αστρονομίας και ένας από τους ιδρυτές της σύγχρονης επιστημονικής μεθόδου.

Ο Γαλιλαίος επιβεβαίωσε και υπερασπίστηκε με πείσμα την ηλιοκεντρική θεωρία του Νικόλαου Κοπέρνικου, αποδεικνύοντας μέσα από παρατηρήσεις με το τηλεσκόπιο που τελειοποίησε ότι η Γη γυρίζει γύρω από τον Ήλιο και όχι το αντίστροφο – ανατρέποντας την γεωκεντρική αντίληψη που κυριαρχούσε για αιώνες, υποστηριζόμενη από το εκκλησιαστικό κατεστημένο.

Αυτή η αλήθεια, όμως, δεν άρεσε σε όσους κρατούσαν την εξουσία. Ο Γαλιλαίος αντιμετώπισε την οργή του εκκλησιαστικού και επιστημονικού κατεστημένου.

Στις 22 Ιουνίου 1633, η Ιερά Εξέταση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας τον ανάγκασε να αποκηρύξει δημόσια τις ιδέες του. Καταδικάστηκε σε ισόβιο κατ’ οίκον περιορισμό για «βαρύτατα εγκλήματα» και «υποψία αίρεσης», ενώ απαγορεύτηκε η κυκλοφορία του αριστουργήματός του «Διάλογος περί των δύο κυριοτέρων συστημάτων του κόσμου», που –όπως τον εξανάγκασαν να δηλώσει– περιείχε τις «αιρετικές» απόψεις… «κατά λάθος».

Λέγεται ότι, βγαίνοντας από την αίθουσα της Ιεράς Εξέτασης, ο Γαλιλαίος μουρμούρισε την αθάνατη φράση: «Eppur si muove» – «Και όμως γυρίζει!». Μια πράξη ανυπακοής που συμβολίζει την ακατάβλητη δύναμη της επιστημονικής αλήθειας απέναντι στη δογματική εξουσία.

Χρειάστηκαν τρεισήμισι αιώνες για να αναγνωρίσει η Καθολική Εκκλησία το λάθος της. Μόλις στις 31 Οκτώβρη 1992, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β’ ζήτησε επίσημα συγγνώμη για την καταδίκη του Γαλιλαίου και αποδέχτηκε ότι… η Γη πράγματι γυρίζει γύρω από τον Ήλιο.

Η ιστορία του Γαλιλαίου μας θυμίζει ότι η επιστήμη και η αλήθεια πάντα συγκρούονται με τα συμφέροντα των ισχυρών – θρησκευτικών, πολιτικών ή οικονομικών. Αλλά στο τέλος, η αλήθεια νικά.