Σήμερα, 65 χρόνια μετά, θυμόμαστε την άγρια εκτέλεση του πρώτου πρωθυπουργού του ανεξάρτητου Κονγκό από βελγικές εντολές, βασανιστήρια και συνεργασία με τη CIA. Μια δολοφονία που αποκαλύπτει την πραγματική όψη της «ανεξαρτησίας»: νεοαποικιοκρατία, λεηλασία πόρων και εξόντωση των επαναστατών.

Στις 17 Γενάρη 1961, στο Κατάνγκα του Κονγκό, ο Πατρίς Λουμούμπα – ηγέτης του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος πρωθυπουργός της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό – εκτελέστηκε άγρια μετά από ώρες βασανιστηρίων.

Η εντολή δόθηκε από Βέλγους αξιωματούχους, σε συνεργασία με ντόπιους σεπαρατιστές, (μαριονέτες του βελγικού ιμπεριαλισμού και των πολυεθνικών, που χρησιμοποίησαν εθνοτικές/τοπικιστικές διαφορές για να διατηρήσουν τη λεηλασία των πόρων και να εξοντώσουν επαναστάτες) όπως ο Μοΐζ Τσόμπε και ο Τζόζεφ Μομπούτου, και με την ανοιχτή στήριξη της CIA και της κυβέρνησης Αϊζενχάουερ.

Το σώμα του Πατρίς Λουμούμπα κόπηκε σε κομμάτια, διαλύθηκε σε θειικό οξύ και εξαφανίστηκε – μόνο ένα δόντι επέστρεψε στο Κονγκό το 2022, ως μακάβριο «συγγνώμη» από το Βέλγιο.

Αυτή η δολοφονία ήταν η λογική κατάληξη της ιμπεριαλιστικής λύσσα να εμποδίσει την πραγματική απελευθέρωση των αφρικανικών λαών.

Το πλαίσιο: Από την αποικιοκρατία στην «ανεξαρτησία»-φάντασμα

Το Κονγκό, υπό βελγική κατοχή από το 1885 (ως προσωπική περιουσία του βασιλιά Λεοπόλδου Β’), υπέστη μια από τις πιο βάρβαρες λεηλασίες στην ιστορία: εκατομμύρια νεκροί από καταναγκαστική εργασία, ακρωτηριασμοί, γενοκτονία για καουτσούκ και ελεφαντόδοντο.

Ο Λουμούμπα, γεννημένος το 1925, έγινε σύμβολο του αγώνα ενάντια σε αυτό το σύστημα. Ως ηγέτης του Εθνικού Κινήματος του Κονγκό (MNC), οδήγησε τον λαό σε μαζικές κινητοποιήσεις, απαιτώντας όχι μόνο πολιτική ανεξαρτησία αλλά και οικονομική: έλεγχο των ορυχείων χαλκού, διαμαντιών και ουρανίου που λεηλατούσαν οι βελγικές εταιρείες.

Η «ανεξαρτησία» ήρθε στις 30 Ιουνίου 1960, αλλά ήταν παρωδία. Το Βέλγιο κράτησε τον έλεγχο του στρατού, της οικονομίας και των πόρων. Ο Λουμούμπα, εκλεγμένος πρωθυπουργός, μίλησε ανοιχτά ενάντια στον ιμπεριαλισμό: «Δεν είμαστε πια σκλάβοι σας!» είπε στο λόγο του, καταγγέλλοντας τα εγκλήματα του Λεοπόλδου.

Αυτό σήμανε το τέλος του.

Η συνωμοσία και η εκτέλεση

Μέσα σε μήνες, το Βέλγιο και οι ΗΠΑ – φοβούμενοι ότι ο Λουμούμπα θα στρεφόταν στη Σοβιετική Ένωση για βοήθεια – οργάνωσαν πραξικόπημα. Ο Μομπούτου, στρατιωτικός μαριονέτα, ανέλαβε με στήριξη CIA. Ο Λουμούμπα συνελήφθη, βασανίστηκε και μεταφέρθηκε αεροπορικώς στο Κατάνγκα στις 17 Γενάρη.

Εκεί, Βέλγοι μισθοφόροι και αξιωματούχοι (όπως ο Ζεράρ Σοέτ, που κράτησε δόντια και δάχτυλα ως τρόπαια) επέβλεψαν τα βασανιστήρια: ξυλοδαρμοί, χτυπήματα με όπλα, ταπείνωση.

Τελικά, εκτελέστηκε με τυφεκισμό από Καταγκέζους, μαζί με δύο συντρόφους του (Μορίς Μπόλο και Τζόζεφ Οκίτο).

Η βελγική εμπλοκή αποκαλύφθηκε: Το 2001-2002, βελγική κοινοβουλευτική έρευνα παραδέχτηκε «ηθική ευθύνη», ενώ το 2022 επέστρεψαν το δόντι ως «συγγνώμη» – αλλά χωρίς αποζημιώσεις ή δικαιοσύνη.

Οι ΗΠΑ, με εντολή Αϊζενχάουερ, σχεδίαζαν τη δολοφονία για να εμποδίσουν «κομμουνιστική επιρροή».

Η κληρονομιά: Από τον Λουμούμπα στον νεοαποικιοκρατία

Ο Λουμούμπα έγινε μάρτυρας του παναφρικανισμού και του αντιιμπεριαλισμού. Ο αγώνας του ενέπνευσε ηγέτες όπως ο Τόμας Σανκάρα και ο Νέλσον Μαντέλα.

Σήμερα, το Κονγκό εξακολουθεί να λεηλατείται από πολυεθνικές (πολλές βελγικές και αμερικανικές), με εμφύλιους, φτώχεια και εκμετάλλευση παιδιών σε ορυχεία κοβαλτίου για τα smartphones μας.