Σαν σήμερα, στις 17 Μάη 1959, η νεαρή επαναστατική κυβέρνηση της Κούβας προχώρησε σε μια από τις πιο ριζοσπαστικές και ιστορικές κοινωνικές τομές του 20ού αιώνα: την ψήφιση του πρώτου Νόμου Αγροτικής Μεταρρυθμίσης. Ενα μέτρο που δεν αποτέλεσε απλώς μια διοικητική μεταβολή στην ιδιοκτησία γης, αλλά μια πραγματική ταξική ανατροπή, που χτύπησε στην καρδιά την οικονομική εξουσία των ντόπιων τσιφλικάδων και των αμερικανικών μονοπωλίων.

Ο νόμος, που συντάχθηκε σε μεγάλο βαθμό υπό την καθοδήγηση του Ernesto “Che” Guevara και υπεγράφη από τον Fidel Castro στη Σιέρα Μαέστρα, κατήργησε τα περιβόητα latifundios — τις τεράστιες γαιοκτησίες που βρίσκονταν συγκεντρωμένες στα χέρια μιας μικρής ολιγαρχίας και κυρίως αμερικανικών εταιρειών ζάχαρης.

Πριν την Επανάσταση, η κουβανική ύπαιθρος θύμιζε αποικία. Λίγοι γαιοκτήμονες κατείχαν αχανείς εκτάσεις, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες αγρότες ζούσαν μέσα στην εξαθλίωση, χωρίς δική τους γη, χωρίς δικαιώματα, χωρίς σταθερή εργασία. Ολόκληρες οικογένειες δούλευαν εποχικά στις φυτείες και στη συνέχεια καταδικάζονταν στην ανεργία και την πείνα για μήνες.

Η αγροτική μεταρρύθμιση ήρθε να σαρώσει αυτό το καθεστώς κοινωνικής αδικίας. Τα μεγάλα τσιφλίκια απαλλοτριώθηκαν, τέθηκαν όρια στην ατομική ιδιοκτησία γης και εκατοντάδες χιλιάδες εκτάρια παραχωρήθηκαν στους ίδιους τους καλλιεργητές. Για πρώτη φορά, οι άνθρωποι που δούλευαν τη γη έγιναν ιδιοκτήτες της. Παράλληλα καταργήθηκε η πληρωμή ενοικίου για τη χρήση γης, τερματίζοντας μια σχέση εκμετάλλευσης που κρατούσε δεκαετίες.

Δεν ήταν μια «μεταρρύθμιση» με τη στενή κοινοβουλευτική έννοια. Ηταν μια πράξη κοινωνικής επανάστασης. Η Κουβανική Επανάσταση απέδειξε στην πράξη ότι όταν οι καταπιεσμένοι παίρνουν την εξουσία, μπορούν να ξηλώσουν δομές αιώνων και να οικοδομήσουν μια διαφορετική κοινωνική πραγματικότητα.

Γι’ αυτό και η αντίδραση υπήρξε λυσσαλέα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και τα οικονομικά τους συμφέροντα είδαν να απειλούνται άμεσα οι τεράστιες περιουσίες τους στην Κούβα. Η αγροτική μεταρρύθμιση υπήρξε μία από τις βασικές αιτίες της μετέπειτα ανοιχτής σύγκρουσης ανάμεσα στην επαναστατική Κούβα και τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, που κορυφώθηκε με αποκλεισμούς, σαμποτάζ, απόπειρες δολοφονίας και την εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων.

Σήμερα, 67 χρόνια μετά, η 17η Μάη 1959 παραμένει ένα ιστορικό σύμβολο. Υπενθυμίζει πως η γη, ο πλούτος και τα μέσα παραγωγής δεν είναι «ιερή» ιδιοκτησία των λίγων, αλλά μπορούν να περάσουν στα χέρια αυτών που παράγουν τον κοινωνικό πλούτο.

Γιατί η Ιστορία γράφεται όταν οι λαοί παύουν να σκύβουν το κεφάλι.