Το πλήρες αμερικανικό εμπάργκο στην Κούβα επιβλήθηκε στις 7 Φλεβάρη 1962 από τον John F. Kennedy. Υπάρχουν όμως και ιστορικές ημερομηνίες που αποκαλύπτουν πως πίσω από τα μεγάλα λόγια περί «δημοκρατίας» και «ελευθερίας» κρύβεται η ωμή υπεράσπιση των οικονομικών συμφερόντων μιας αυτοκρατορίας. Η 8η Ιούλη  είναι μία από αυτές.

Σαν σήμερα, λοιπόν, το 1963 οι ΗΠΑ προχώρησαν σε περαιτέρω αυστηροποίηση των κυρώσεων, απαγορεύοντας μεταξύ άλλων οικονομικές συναλλαγές με την Κούβα μέσω του κανονισμού Cuban Assets Control Regulations.

Μόλις τέσσερα χρόνια μετά τη θριαμβευτική νίκη της Κουβανικής Επανάστασης, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρούν στην αυστηροποίηση του οικονομικού αποκλεισμού της Κούβας. Με τους νέους κανονισμούς παγώνουν κάθε κουβανικό περιουσιακό στοιχείο στις ΗΠΑ, απαγορεύονται σχεδόν όλες οι οικονομικές συναλλαγές με το νησί και οικοδομείται ένα καθεστώς οικονομικής ασφυξίας που θα εξελιχθεί σε έναν από τους μακροβιότερους αποκλεισμούς στη σύγχρονη ιστορία.

Ο πραγματικός στόχος δεν ήταν ποτέ η «δημοκρατία».

Η Ουάσιγκτον δεν μπορούσε να συγχωρήσει ότι, μόλις ενενήντα μίλια από τις ακτές της Φλόριντα, ένας λαός ανέτρεψε τη δικτατορία του Μπατίστα, εθνικοποίησε τις αμερικανικές επιχειρήσεις, μοίρασε τη γη στους αγρότες, εξαφάνισε σχεδόν τον αναλφαβητισμό και διακήρυξε ότι ο πλούτος της χώρας θα υπηρετεί τις κοινωνικές ανάγκες και όχι τις πολυεθνικές. (Διαβάστε εδώ ένα μεγάλο αφιέρωμα: H ιστορία της Κούβας από την αποικιοκρατία μέχρι τη δικτατορία)

Η Κούβα του Φιντέλ Κάστρο δεν ήταν απλώς μια διαφορετική κυβέρνηση. Ήταν ένα επικίνδυνο παράδειγμα για ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.

Η εκδίκηση της υπερδύναμης

Η οικονομική πολιορκία δεν ήταν μια στιγμιαία απόφαση. Προηγήθηκαν η διακοπή των εισαγωγών κουβανικής ζάχαρης, η διακοπή της παροχής πετρελαίου, η χρηματοδότηση αντικαθεστωτικών οργανώσεων, η αποτυχημένη εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων το 1961 και αμέτρητες επιχειρήσεις δολιοφθοράς και απόπειρες δολοφονίας του Φιντέλ Κάστρο.

Όταν απέτυχαν τα όπλα, επιστρατεύτηκε η οικονομική ασφυξία.

Η λογική ήταν απλή και κυνική: να προκληθούν τόσο μεγάλες στερήσεις ώστε ο κουβανικός λαός να στραφεί εναντίον της επανάστασης.

Αυτό ακριβώς αποκαλύπτουν και αμερικανικά κυβερνητικά έγγραφα της εποχής. Η πρόθεση ήταν να δημιουργηθούν «πείνα, εξαθλίωση και απελπισία» ώστε να ανατραπεί η επαναστατική κυβέρνηση.

Εξήντα και πλέον χρόνια αποκλεισμού

Ο αποκλεισμός της Κούβας δεν αποτελεί ένα απλό εμπάργκο μεταξύ δύο κρατών.

Οι αμερικανικές κυρώσεις έχουν εξωεδαφικό χαρακτήρα. Τράπεζες, εταιρείες και κράτη που συνεργάζονται με την Κούβα απειλούνται επί δεκαετίες με πρόστιμα και κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για μια μορφή οικονομικού πολέμου που έχει στοιχίσει στην Κούβα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε απώλειες, επηρεάζοντας την πρόσβαση σε φάρμακα, τεχνολογία, πρώτες ύλες και χρηματοδότηση.

Κι όμως, παρά τις τεράστιες δυσκολίες, η Κούβα κατάφερε να οικοδομήσει ένα δημόσιο σύστημα υγείας διεθνώς αναγνωρισμένο, να εξαλείψει τον αναλφαβητισμό, να αναπτύξει βιοτεχνολογία και να στείλει χιλιάδες γιατρούς σε δεκάδες χώρες του κόσμου.

Η διεθνής απομόνωση… των ΗΠΑ

Εδώ και περισσότερα από τριάντα χρόνια, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ καταδικάζει σχεδόν ομόφωνα τον οικονομικό αποκλεισμό.

Χρόνο με τον χρόνο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ελάχιστοι ακόμη σύμμαχοί τους βρίσκονται απομονωμένοι απέναντι στη συντριπτική πλειοψηφία της διεθνούς κοινότητας, η οποία ζητά τον άμεσο τερματισμό των κυρώσεων.

Η στάση αυτή αποδεικνύει ότι το εμπάργκο δεν αποτελεί ζήτημα «ανθρωπίνων δικαιωμάτων», αλλά εργαλείο γεωπολιτικής επιβολής.

Η Κούβα συνεχίζει να αντιστέκεται

Περισσότερες από έξι δεκαετίες μετά, η μικρή σοσιαλιστική χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με τον οικονομικό αποκλεισμό της ισχυρότερης καπιταλιστικής δύναμης του πλανήτη.

Η ιστορία, όμως, έχει ήδη καταγράψει ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός.

Παρά τις κυρώσεις, τις εισβολές, τις τρομοκρατικές επιθέσεις, τις απόπειρες ανατροπής και την οικονομική ασφυξία, η Κουβανική Επανάσταση δεν λύγισε.

Και αυτό εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ιστορικά «αγκάθια» για όσους πίστεψαν ότι ένας λαός μπορεί να γονατίσει μόνο και μόνο επειδή του έκλεισαν τις αγορές.