Γράφει ο Συνεργάτης

Ο πλανητάρχης, ο Ντόναλντ Τραμπ, δείχνει για πρώτη φορά να αισθάνεται ότι το έδαφος κάτω από τα πόδια του δεν είναι τόσο σταθερό όσο θα ήθελε. Οι δημοσκοπήσεις που καταγράφουν προβάδισμα των Δημοκρατικών αρκούν για να σημάνει συναγερμός στο στρατόπεδο των Ρεπουμπλικανών. Και όταν η εξουσία απειλείται, το οπλοστάσιο της αντίδρασης ανοίγει διάπλατα.

Το μίσος, ο ρατσισμός, ο εθνικισμός, η ξενοφοβία, οι θεωρίες συνωμοσίας και η καλλιέργεια του φόβου επιστρέφουν στο προσκήνιο ως βασικά προεκλογικά εργαλεία. Οι εκλογές του Νοεμβρίου επιχειρείται να μετατραπούν σε μια αναμέτρηση δηλητηριασμένη από τον κοινωνικό διχασμό, σε μια πολιτική μάχη όπου ο πραγματικός αντίπαλος δεν θα είναι το κεφάλαιο που λεηλατεί την κοινωνία, αλλά ο «διαφορετικός», ο μετανάστης, ο φτωχός, ο πολιτικός αντίπαλος.

Δεν πρόκειται, βέβαια, για υπεράσπιση κάποιας δημοκρατίας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τόσο οι Ρεπουμπλικάνοι όσο και οι Δημοκρατικοί υπηρετούν τον ίδιο πυρήνα εξουσίας: τις πολυεθνικές, τη Γουόλ Στριτ, το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα και τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Οι διαφορές τους αφορούν κυρίως τη διαχείριση του ίδιου συστήματος και όχι την ανατροπή του. Η διαμάχη τους είναι σύγκρουση δύο πολιτικών διαχειριστών για το ποιος θα ελέγχει τον κρατικό μηχανισμό και τα τεράστια συμφέροντα που αυτός εξυπηρετεί.

Δεν είναι τυχαίο ότι ολοένα περισσότεροι αναλυτές κάνουν λόγο για έναν «εμφύλιο πόλεμο χωρίς όπλα» στις ΗΠΑ. Δεν απαιτούνται ακόμη χαρακώματα και ένοπλες συγκρούσεις. Αρκεί η καθημερινή δηλητηρίαση της κοινωνίας, η αδιάκοπη πόλωση, η τρομοκρατία των κυρίαρχων ΜΜΕ, η καλλιέργεια του φόβου και της καχυποψίας. Είναι η μορφή που παίρνει η κρίση ενός συστήματος το οποίο αδυνατεί να εξασφαλίσει κοινωνική συνοχή χωρίς να στρέφει τους καταπιεσμένους τον έναν απέναντι στον άλλον.

Ο Τραμπ δεν αποτελεί ιστορική εξαίρεση ούτε μια προσωπική «παρέκκλιση». Είναι προϊόν του ίδιου του αμερικανικού καπιταλισμού, μιας κοινωνίας όπου η ανισότητα γιγαντώνεται, οι εργαζόμενοι φτωχοποιούνται και ο ιμπεριαλισμός συνεχίζει να αιματοκυλά λαούς σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Και οι Δημοκρατικοί; Η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος. Πίσω από τη φιλελεύθερη ρητορεία τους βρίσκονται οι ίδιες αντικοινωνικές πολιτικές, η ίδια υποταγή στο μεγάλο κεφάλαιο, η ίδια στήριξη των πολεμικών επεμβάσεων και της εκμετάλλευσης των εργαζομένων.

Αυτό που εκτυλίσσεται στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι μια αμερικανική ιδιομορφία. Είναι η φυσιολογική λειτουργία του αστικού πολιτικού συστήματος όταν η ταξική του κυριαρχία αρχίζει να κλυδωνίζεται. Όταν οι εργαζόμενοι, οι άνεργοι, οι φτωχοί, οι μετανάστες και οι αποκλεισμένοι αρχίζουν να αμφισβητούν την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων, η άρχουσα τάξη επιστρατεύει το παλιό και δοκιμασμένο της όπλο: τον κοινωνικό διχασμό. Διαίρει και βασίλευε. Να στρέφονται οι από κάτω μεταξύ τους, ώστε να μη στραφούν ποτέ εναντίον εκείνων που τους εκμεταλλεύονται.

Η εικόνα αυτή μόνο ξένη δεν είναι και για την ελληνική πραγματικότητα. Και εδώ βλέπουμε να αξιοποιούνται ο εθνικισμός, ο ρατσισμός, η κινδυνολογία, η κατασκευή εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών, προκειμένου να αποπροσανατολίζεται η κοινωνία από τις πραγματικές αιτίες της φτώχειας, της ακρίβειας, της ανεργίας και της διάλυσης των κοινωνικών δικαιωμάτων.

Η απάντηση, επομένως, δεν βρίσκεται στην επιλογή του «καλύτερου» διαχειριστή του ίδιου συστήματος. Δεν βρίσκεται στο δίλημμα Τραμπ ή Δημοκρατικοί, όπως εδώ δεν βρίσκεται στο δίλημμα ανάμεσα σε διαφορετικές εκδοχές της ίδιας αστικής πολιτικής. Η μόνη πραγματική διέξοδος βρίσκεται στην οργάνωση των εργαζομένων, στην ταξική πάλη, στην οικοδόμηση ενός κινήματος που θα αμφισβητήσει την ίδια την εξουσία του κεφαλαίου.

Γιατί όσο ο καπιταλισμός παραμένει κυρίαρχος, οι «εκλογές μίσους» θα επιστρέφουν ξανά και ξανά, ως εργαλείο χειραγώγησης των λαών. Και ο «εμφύλιος χωρίς όπλα» θα καραδοκεί, μετατρέποντας την κοινωνία σε πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στους καταπιεσμένους. Η μόνη δύναμη που μπορεί να σπάσει αυτόν τον φαύλο κύκλο δεν είναι η εναλλαγή κυβερνήσεων, αλλά η οργανωμένη πάλη των ίδιων των εργαζομένων απέναντι στο σύστημα που γεννά Τραμπ και Δημοκρατικούς, πολέμους και φτώχεια, εκμετάλλευση και καταστολή.