Του Γιώργη Γιαννακέλλη
Το έχουμε πλέον σχεδόν δεδομένο: όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές, τόσο περισσότερο θα πυκνώνουν οι αντικομμουνιστικές αγορεύσεις από τα νεοδημοκρατικά στελέχη. Και, όπως όλα δείχνουν, δεν θα πρόκειται απλώς για τις συνηθισμένες δεξιές κορώνες. Θα βλέπουμε ολοένα συχνότερα έναν αντικομμουνισμό μετεμφυλιακής κοπής, επιπέδου Βούλτεψη, με μοναδικό στόχο να συσπειρωθεί το δεξιό ακροατήριο γύρω από τη Νέα Δημοκρατία.
Άλλωστε, η εκλογική δεξαμενή στην οποία απευθύνεται πλέον η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν είναι όπως παλιότερα. Στον ίδιο χώρο διεκδικούν ψήφους το κόμμα του Αντώνη Σαμαρά, η Λατινοπούλου, ο Κασιδιάρης και μια σειρά άλλων δεξιών και ακροδεξιών σχηματισμών. Η πολιτική φθορά της κυβέρνησης είναι δεδομένη και οι εκλογικές της αντοχές κάθε άλλο παρά εξασφαλισμένες.
Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον, στο Μέγαρο Μαξίμου φαίνεται να επενδύουν σε μια γνώριμη συνταγή: αντικομμουνισμός, εθνικοφροσύνη, αναπαραγωγή του εμφυλιοπολεμικού αφηγήματος και, παράλληλα, παροχές και εξαγγελίες από το βήμα της ΔΕΘ, με την προσδοκία ότι έτσι θα ανακοπεί η διαρροή προς τα δεξιά.
Και πρωτοπόρος σ’ αυτή την επιχείρηση αναδείχθηκε, για ακόμη μια φορά, ο «αδιευκρίνιστος».
Με αφορμή την επέτειο της λήξης των μαχών στον Γράμμο και το Βίτσι, ο Γεωργιάδης, μας χάρισε ένα ακόμη αντικομμουνιστικό έμεσμα, μιλώντας για τις προσπάθειες των κομμουνιστών «να γκρεμίσουν τη Δημοκρατία και να περάσουν την Ελλάδα στο Σοβιετικό μπλοκ». Παράλληλα, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για τον ρόλο που έπαιξε εκείνη την περίοδο ο αποκαλούμενος από τον ίδιο «Γέρος της Δημοκρατίας», παραθέτοντας απόσπασμα από ομιλία του Γεωργίου Παπανδρέου λίγες ημέρες πριν από το τέλος του Εμφυλίου, στις 14 Αυγούστου 1949.
Στα επικριτικά σχόλια που ακολούθησαν, ανέλαβε να απαντήσει ο γνωστός εκφραστής του νεοφασιστικού λόγου και του ιστορικού αναθεωρητισμού, Σάκης Μουμτζής, μέσα από τη στήλη που διατηρεί στην ιστοσελίδα του Θανάση Μαυρίδη.
Αρχικά εμφανίζεται σχεδόν αιφνιδιασμένος: «Εδώ και πολλές δεκαετίες τα πρωτοκλασάτα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας την “έκαναν με ελαφρά πηδηματάκια” την 29η Αυγούστου. Από τις 28 του μηνός πήγαιναν κατευθείαν στις 30. Φέτος δεν ξέρω τι άλλαξε!»
Εμείς, πάντως, ξέρουμε πολύ καλά τι άλλαξε. Η Νέα Δημοκρατία, που για δεκαετίες δεσπόζει στον δεξιό χώρο, νιώθει πλέον την καυτή ανάσα των «συναγωνιστών» της και επιχειρεί να επαναφέρει στο δικό της μαντρί, όσους νεοδημοκράτες έχουν απογοητευτεί από την πολιτική της και αναζητούν αλλού πολιτική στέγη.
Και συνεχίζει ο Μουμτζής: «Ως συνήθως μπροστά βγήκε και πάλι ο Άδωνις. Αφού είπε τα επετειακά δικά του –που ήταν και εύστοχα– “έδωσε τον λόγο” στον Γεώργιο Παπανδρέου, γνωστό αντικομμουνιστή, εμπνευστή του διμέτωπου αγώνα».
Για τον Μουμτζή, βεβαίως, αυτή η «βιωματική στάση» του Γεωργίου Παπανδρέου είναι κάτι που η Αριστερά «δεν του συγχώρησε ποτέ». Και για να τεκμηριώσει τη δική του ιστορική ανάγνωση, ανασύρει το γνωστό απόσπασμα: «Με τα Δεκεμβριανά ημείς είμεθα το Κράτος και οι κομμουνισταί ήταν η Στάσις».
Έτσι, πάνω στα καλούπια της γνωστής αντιδραστικής μυθολογίας, ο Μουμτζής καταλήγει να απονείμει στον Γεώργιο Παπανδρέου θέση δίπλα στον Ουίνστον Τσόρτσιλ και τον Θρασύβουλο Τσακαλώτο: «Όλοι εμείς, που γιορτάζουμε τη νίκη του Ελληνικού Στρατού στον Γράμμο και το Βίτσι, διότι έτσι παρέμεινε η πατρίδα μας στον ελεύθερο κόσμο, τον Γεώργιο Παπανδρέου τον κατατάσσουμε δίπλα στον Ουίνστον Τσόρτσιλ και στον Θρασύβουλο Τσακαλώτο. Τους χρωστάμε αιώνια ευγνωμοσύνη, όπως και στους εκατοντάδες χιλιάδες ανώνυμους Έλληνες που πολέμησαν για να μην περάσει η Ελλάδα στο Σιδηρούν Παραπέτασμα».
Δεν θα μπούμε εδώ στη γνωστή εμφυλιοπολεμική αφήγηση περί «Εθνικού Στρατού» που υπερασπίστηκε δήθεν μόνος του την Ελλάδα από τον κομμουνισμό. Αξίζει όμως να σταθούμε λίγο περισσότερο στο πρόσωπο που σήμερα επιχειρούν να ανασύρουν από το ιστορικό αρχείο και να παρουσιάσουν περίπου ως σύμβολο δημοκρατικής αρετής. Τον Γεώργιο Παπανδρέου.
Για ένα τμήμα της αστικής πολιτικής ιστοριογραφίας υπήρξε ο «Γέρος της Δημοκρατίας». Για ένα μεγάλο κομμάτι του λαϊκού κόσμου της εποχής, όμως, έμεινε γνωστός με ένα πολύ διαφορετικό προσωνύμιο: «ο παπατζής».
Δεν ήταν τυχαίο ότι στις λαϊκές συγκεντρώσεις ακούγονταν συνθήματα όπως: «Παπανδρέου παπατζή, μας επρόδωσες κι εσύ» και «Παπανδρέου παπατζή, χίτης ήσουνα κι εσύ».
Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς από τα πεπραγμένα ενός πολιτικού που κινήθηκε μέσα στο πλαίσιο της βρετανικής επιρροής και των συμφερόντων της ντόπιας αστικής τάξης; Ενός πολιτικού που από τη μία διακήρυσσε το «πιστεύουμε εις την λαοκρατία» και από την άλλη συμμετείχε ενεργά στην καταστολή του λαϊκού κινήματος;
Τι να πρωτοαναφέρεις για τον «ψηλό ολέθριο άνθρωπο», τον «προτέκτορα και πρωθυπουργό του Σκόμπι και των Άγγλων ιμπεριαλιστών», όπως τον χαρακτηρίζει ο Μενέλαος Λουντέμης στο βιβλίο του «Ο Μεγάλος Δεκέμβρης»;
Τον ρόλο του στα Δεκεμβριανά, για τα οποία ο ίδιος έφτασε να γράψει ότι «ο Δεκέμβριος ημπορεί να θεωρηθή “δώρον του Υψίστου”»; Τη δήλωσή του ότι: «Η διατήρησις των παρακρατικών Οργανώσεων της Δεξιάς αποτελεί Εθνικήν Ανάγκην»;
Ή τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιήθηκε η λογική του «διμέτωπου αγώνα» για να χτυπηθεί το οργανωμένο λαϊκό και προοδευτικό κίνημα;
Ενα «κατόρθωμα» του «παπατζή».
Όμως, αν υπάρχει ένα σημείο που αποκαλύπτει με τον πιο ωμό τρόπο τον πολιτικό κυνισμό του, αυτό βρίσκεται στα όσα ο ίδιος έγραψε τον Μάρτιο του 1948, απαντώντας στην κριτική που δεχόταν από τα δεξιά.
Δεν χρειάζεται να προσθέσει κανείς πολλά. Στα ίδια του τα λόγια αποτυπώνεται μια πολιτική στρατηγική που αντιμετώπιζε τον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ και την πολιτική ενσωμάτωση του ΕΑΜικού κινήματος όχι ως διαδικασία ομαλής δημοκρατικής συνύπαρξης, αλλά ως προϋπόθεση για να δημιουργηθούν οι όροι της συντριβής του.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγάλα ιστορικά ζητήματα που η σημερινή δεξιά προπαγάνδα επιχειρεί να σβήσει κάτω από τόνους αντικομμουνισμού.
Η Συμφωνία του Λιβάνου, που υπογράφηκε τον Μάιο του 1944, αποτέλεσε έναν κρίσιμο σταθμό στη διαδικασία πολιτικής αναδιάταξης που ακολούθησε. Λίγους μήνες αργότερα, η Συμφωνία της Καζέρτας έθεσε τις αντάρτικες δυνάμεις υπό τις διαταγές της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας και, μέσω αυτής, υπό τη διοίκηση του στρατηγού Σκόμπι. Κι έτσι, ένας λαός που είχε αντισταθεί μαζικά στην Κατοχή, ένα πανίσχυρο ΕΑΜ και ένας οπλισμένος ΕΛΑΣ βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια πολιτική πραγματικότητα στην οποία η περίφημη «εθνική ενότητα» λειτουργούσε μέσα σε ένα πλαίσιο όπου ο βρετανικός παράγοντας είχε αποφασιστικό λόγο.
Αξίζει επίσης να σταθούμε σε μία χαρακτηριστική εφαρμογή αυτής της πολιτικής που εφάρμοσε στην πορεία ο «ψηλός ολέθριος άνθρωπος», «προτέκτορας», «πρωθυπουργός του Σκόμπι και των άγγλων ιμπεριαλιστών», όπως χαρακτηρίζει τον Γεώργιο Παπανδρέου, στο βιβλίο του “Ο Μεγάλος Δεκέμβρης” ο Μενέλαος Λουντέμης.
Το πρόσωπο που το 1947 εκτιμούσε ότι «Η Διατήρησις των παρακρατικών Οργανώσεων της Δεξιάς αποτελεί Εθνικήν Ανάγκην», υπήρξε και ο εμπνευστής της θεωρίας “των δυο άκρων”, που ακούμε μέχρι σήμερα:
Η εγκύκλιος 1010 και το κυνήγι της «κομμουνιστικής νεολαίας»
Στις 11 Μάρτη του 1965, ο Γεώργιος Παπανδρέου, ως υπουργός Παιδείας στην κυβέρνηση της Ένωσης Κέντρου, εξέδωσε την περιβόητη εγκύκλιο 1010.
Στο όνομα του «κομμουνιστικού κινδύνου», η εγκύκλιος έβαζε στο στόχαστρο τη δράση των προοδευτικών μαθητών και ιδιαίτερα τη Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη, η οποία εκείνη την περίοδο πρωτοστατούσε στους μεγάλους αγώνες για την Παιδεία.
Ακολούθησε κλίμα πιέσεων, διώξεων και τρομοκράτησης στους χώρους της εκπαίδευσης. Μαθητές που χαρακτηρίζονταν «κομμουνιστές» βρέθηκαν αντιμέτωποι με βαριές ποινές, ενώ εκπαιδευτικοί που θεωρούνταν ότι είχαν σχέσεις με την ΕΔΑ μπήκαν στο στόχαστρο.
Ο ίδιος ο Γεώργιος Παπανδρέου δήλωνε: «Η οργάνωσις της κομμουνιστικής νεολαίας Λαμπράκη δεν επιτρέπεται να εισδύση εις τα σχολεία. Αι κυρώσεις θα είναι σκληρόταται».
Η ιστορία, βεβαίως, δεν γράφεται με συνθήματα ούτε με αγιογραφίες.
Και ακριβώς γι’ αυτό έχει ενδιαφέρον να βλέπουμε σήμερα τους απογόνους της πολιτικής παράδοσης που υπερασπίστηκε το μετεμφυλιακό κράτος να επιχειρούν να ξαναγράψουν την ιστορία, παρουσιάζοντας τον Γεώργιο Παπανδρέου περίπου ως ισότιμο της δημοκρατίας, ενώ ταυτόχρονα πανηγυρίζουν για την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού και ανασύρουν από το χρονοντούλαπο τον πιο σκληρό αντικομμουνιστικό λόγο.
Απ’ αυτή την άποψη, έχουν δίκιο οι δεξιοί που του στήνουν σήμερα αγιογραφικά αφιερώματα. Γιατί, αν θέλεις να ξαναζεστάνεις τον εμφυλιοπολεμικό αντικομμουνισμό, αν θέλεις να παρουσιάσεις ως «εθνική σωτηρία» τη συντριβή του λαϊκού κινήματος και αν θέλεις να ξαναμοιράσεις τους ρόλους σε «εθνικόφρονες» και «εχθρούς της πατρίδας», τότε ασφαλώς και χρειάζεσαι τους δικούς σου ήρωες.
Και χρειάζεσαι, κυρίως, να ξαναγράψεις την Ιστορία στα μέτρα της σημερινής πολιτικής σκοπιμότητας. Μόνο που η Ιστορία δεν είναι λευκό χαρτί.
Και όσο κι αν προσπαθούν να τη σκεπάσουν με αντικομμουνιστικές κραυγές, οι αγώνες, οι διώξεις, οι εξορίες, οι εκτελέσεις, οι φυλακές, η βρετανική επέμβαση, ο Δεκέμβρης, ο Εμφύλιος και η μετεμφυλιακή τρομοκρατία παραμένουν εκεί, καταγεγραμμένα.
Και υπενθυμίζουν κάτι που η σημερινή δεξιά προτιμά να ξεχνά: Ότι πίσω από τις σημερινές αγιογραφίες υπάρχουν ιστορικές ευθύνες. Και πίσω από τον σημερινό αντικομμουνιστικό οχετό υπάρχει μια παλιά, δοκιμασμένη πολιτική συνταγή: όταν η εξουσία φοβάται ότι χάνει την κοινωνική της επιρροή, ανασύρει τους παλιούς εχθρούς, ξαναμοιράζει πιστοποιητικά «εθνικοφροσύνης» και ζητά από τον λαό να θυμηθεί την Ιστορία όπως τη βολεύει η ίδια.
0 Comments