του Γιώργου Αλεξάτου – “Εκδοχή”

Πρόκειται για δύο φράσεις πολύ γνωστές στον κόσμο της Αριστεράς, καθώς χρησιμοποιούνται συχνά, για να στιγματιστεί όποιος αδυνατεί ή δεν θέλει να διακρίνει υπαρκτές διαφορές μεταξύ πολιτικών κομμάτων και προτάσεων. Πριν λίγες μέρες, μάλιστα, τις ανέφερε και ο Πάνος Σκουρλέτης, σε τηλεοπτικό διάλογο με την Λιάνα Κανέλλη, αν και ο όρος διάλογος οποιουδήποτε αριστερού με την εν λόγω κυρία είναι μάλλον σχήμα λόγου. Τέλος πάντων, στα δευτερόλεπτα που μπόρεσε να ακουστεί και ο Σκουρλέτης, καλυπτόμενος από τις φωνές της φίλης του Μπαλτάκου, ανέφερε τις δύο αυτές φράσεις ως χαρακτηριστικές της πολιτικής του ΚΚΕ σήμερα.

Είναι προφανές πως έπεσε κι αυτός θύμα μιας παραφιλολογίας που αγνοεί -εσκεμμένα ή μη- το ιστορικό πλαίσιο που ειπώθηκαν οι φράσεις αυτές και πέρασαν στην ιστορία της Αριστεράς.

Σύμφωνα με την παραφιλολογία αυτή, η φράση «τι Παπάγος, τι Πλαστήρας!» αποδίδεται στον Νίκο Ζαχαριάδη, ο οποίος, το 1952, ως ηγέτης τότε του παράνομου ΚΚΕ, απέρριψε το ενδεχόμενο συνεργασίας της ΕΔΑ με το Κέντρο, του οποίου ηγούνταν ο τότε πρωθυπουργός Νικόλαος Πλαστήρας, αδιαφορώντας αν με τη στάση αυτή η εξουσία περιερχόταν στον Αλέξανδρο Παπάγο και τη Δεξιά.

Στην πραγματικότητα, δεν υπήρξε καμιά πρόταση συνεργασίας από τον Πλαστήρα προς την Αριστερά. Ο Πλαστήρας, έχοντας δεχτεί -μετά από αμερικανική παρέμβαση- τη διεξαγωγή των εκλογών του Νοεμβρίου 1952 με το πλειοψηφικό σύστημα, άσκησε εκβιασμό προς την ΕΔΑ, καλώντας την να μη συμμετάσχει στις εκλογές, γιατί έτσι θα διασπούσε τις αντιδεξιές δυνάμεις. Σε αντάλλαγμα της πρότεινε να μπουν υποψήφιοι αριστεροί σε δύο περιφέρειες (και συγκεκριμένα στη Λέσβο και τη Λευκάδα) ώστε να εκπροσωπηθεί κι αυτή από 3-4 βουλευτές στη νέα Βουλή.

Όπως ήταν ευλόγως αναμενόμενο, η ΕΔΑ απέρριψε την πρόταση αυτή και μάλιστα με εισήγηση του σοσιαλιστή προέδρου της Γιάννη Πασαλίδη, πριν ακόμη χρειαστεί να πάρει θέση το παράνομο ΚΚΕ.

Δεν επρόκειτο μόνο για τη θρασύτητα της μεθόδευσης του να γίνουν οι εκλογές με πλειοψηφικό και μετά να κληθεί η Αριστερά να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά χάριν του Πλαστήρα. Επρόκειτο και για την αδιαφορία για τον κόσμο της Αριστεράς, που είχε βιώσει τη συνεργασία του Κέντρου με τη Δεξιά σε βάρος του, από το 1944 έως τη λήξη του Εμφυλίου -με πρωθυπουργούς, μάλιστα, κεντρώους, όπως ο Γ. Παπανδρέου, ο ίδιος ο Πλαστήρας και ο Θ. Σοφούλης- και επιπλέον είχε δει στα χρόνια διακυβέρνησης από το Κέντρο (1950-52) να εντάσσεται η χώρα στο ΝΑΤΟ, να αποστέλλεται εκστρατευτικό σώμα στην Κορέα, να εκτελείται ο Νίκος Μπελογιάννης και οι σύντροφοί του κ.λπ.

Χαρακτηριστικό του κλίματος της εποχής ήταν το ίδιο το εκλογικό αποτέλεσμα. Ενώ το 1951 η ΕΔΑ είχε πάρει 10,57%, στις εκλογές του 1952 και παρά το ότι ο κόσμος της Αριστεράς ήξερε ότι λόγω εκλογικού συστήματος δεν θα εξέλεγε βουλευτές, έδωσε στην ΕΔΑ 9,55%. Αν σ” αυτό το ποσοστό προστεθούν και οι ψήφοι των σχηματισμών συνεργασίας με κεντρώους, τους οποίους ο Πλαστήρας διέγραψε από την ΕΠΕΚ, υπολογίστηκε πως το ποσοστό του 1952 ξεπερνούσε εκείνο του προηγούμενου χρόνου.

Αν αυτή είναι η ιστορική αλήθεια για το «τι Πλαστήρας, τι Παπάγος!», η αλήθεια για το «τι μπρόκολα, τι λάχανα»! είναι ακόμη πιο αποκαλυπτική της διαστρέβλωσης της ιστορικής πραγματικότητας.

Πολύς κόσμος έχει την εντύπωση πως τη λαϊκή αυτή ρήση τη χρησιμοποίησε ο Χαρίλαος Φλωράκης για να εκφράσει την άποψη του ΚΚΕ για την πτώση της δικτατορίας και την ανάληψη της εξουσίας από τον Καραμανλή. Λάθος!

Ο Φλωράκης είπε το «τι μπρόκολα, τι λάχανα», όταν ανακοινώθηκε η παραίτηση της στρατιωτικής κυβέρνησης του Γεώργιου Παπαδόπουλου και η ανάθεση της πρωθυπουργίας στον Σπύρο Μαρκεζίνη τον Οκτώβριο 1973. Και είχε δίκιο!