Του Κώστα Βαξεβάνη – Documento

Είµαστε χώρα των συµπτώσεων και των παραδόξων; Υπάρχουν κάποιοι συµπαντικοί νόµοι που κινούν τις εξελίξεις µε τρόπο που στις πιο σηµαντικές υποθέσεις στην Ελλάδα τα πράγµατα να φαίνονται ως αποτέλεσµα της τύχης που σχεδόν πάντα αναιρεί τη λογική;

Σε ένα τραγικό δυστύχηµα όπου χάθηκαν 57 ζωές, στο δυστύχηµα-έγκληµα των Τεµπών, η αστυνοµική και ανακριτική έρευνα αποδείχθηκε προβληµατική. Οχι µόνο δεν συνέλεξε τα απαραίτητα στοιχεία, αλλά επέτρεψε το µπάζωµα του χώρου του δυστυχήµατος (αφού αφαιρέθηκαν και πετάχτηκαν αρχικώς τα χώµατα µε τα στοιχεία και µαζί µε ανθρώπινα µέλη), δεν κατάσχεσε έγκαιρα υλικό από βίντεο, δεν έψαξε ποιο ήταν το πραγµατικό φορτίο της εµπορικής αµαξοστοιχίας το οποίο ήταν η αιτία για να αναφλεγεί και να κάψει ανθρώπους που είχαν επιζήσει από τη σύγκρουση. Οι ίδιες αρχές ωστόσο, µε τις ίδιες µεθόδους αστυνοµικής έρευνας, βρήκαν µέσα σε ένα διαµέρισµα που είχε ανατιναχθεί στους Αµπελόκηπους δακτυλικά αποτυπώµατα πάνω σε µια διαλυµένη σακούλα. Ενα από αυτά ανήκε στον συνήθη ύποπτο Νίκο Ρωµανό ο οποίος και προφυλακίστηκε.

Μια άλλη σύµπτωση, από αυτές που πλέον φαίνεται ότι κινούν τις εξελίξεις στην Ελλάδα, είναι ότι τις ηµέρες που συνελήφθη ο Ρωµανός για αποτύπωµα σε κινητό στοιχείο (όχι σε κάποιον τοίχο που θα αποδείκνυε τη σχέση του µε τη γιάφκα) και η «νέα τροµοκρατία» απέκτησε όνοµα και πρόσωπο, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη εξέδωσε ένα βιβλίο του οποίου µεγάλο τµήµα αφορά το πώς εξάρθρωσε την τροµοκρατία της 17 Νοέµβρη. Εχει σηµασία το ρήµα «εξάρθρωσε», γιατί ούτε λίγο ούτε πολύ ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, αφού κάνει τις αναγκαίες παραδοχές για το επιτελείο των αξιωµατικών της ΕΛΑΣ την εποχή εκείνη, φροντίζει ωστόσο να καταστήσει τον εαυτό του πρωταγωνιστή και ήρωα της εξάρθρωσης.

Υπάρχει όµως και µία ακόµη σύµπτωση που είναι και πολύ διδακτική. Στο βιβλίο του Μιχ. Χρυσοχοΐδη µε τίτλο «Στον ίδιο δρόµο» ο συγγραφέας αναφέρεται στα πολλά διδάγµατα που πήρε από τη σχέση του µε ξένες υπηρεσίες στην προσπάθεια να εξαρθρωθεί η 17 Νοέµβρη. Ο τότε και νυν υπουργός περί την Ασφάλεια αναφέρεται σε ένα περιστατικό που αφορούσε το αν έπρεπε το 2002 να συλληφθεί ο Βασίλης Τζωρτζάτος, για τον οποίο πίεζαν οι Αµερικανοί και ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Σηµίτης, αφού υπήρχαν ενδείξεις εναντίον του ότι µπορεί να είναι µέλος της 17 Νοέµβρη. Ο Χρυσοχοΐδης επέµενε να µη συλληφθεί γιατί, όπως γράφει στο βιβλίο του (σελίδα 187): «Η απόφαση επηρεάστηκε µεταξύ άλλων, από το γεγονός ότι είχα ασπαστεί το δόγµα των Εγγλέζων που έλεγαν δεν συλλαµβάνεις κανέναν εάν δεν είσαι απολύτως βέβαιος πως αυτόν που θα συλλάβεις θα τον έχεις δέσει χειροπόδαρα µε στοιχεία, τόσα ώστε να µπορείς να τον πας στο δικαστήριο µε υψηλότατες πιθανότητες καταδίκης. Μόνο έτσι µπορεί να πιεστεί στην ανάκριση ώστε να µαρτυρήσει τους συνεργούς του».

Ο Χρυσοχοΐδης στο βιβλίο του ανακαλύπτει την Αµερική, ή µάλλον «τους Εγγλέζους» όπως λέει, παραθέτοντας ποια πρέπει να είναι η λειτουργία της έρευνας. ∆εµένα στοιχεία απαιτεί η έρευνα αλλά και το κράτος δικαίου. Είναι το αποτύπωµα σε µια σακούλα ένα στοιχείο που αποδεικνύει ότι το πρόσωπο που το άφησε ήταν στον συγκεκριµένο χώρο ώστε να µπορεί να συνδεθεί µε αποδείξεις και όχι εικασίες µε τους βοµβιστές; Η ερώτηση µπορεί να απαντηθεί εύκολα λογικά αλλά έχει κριθεί και νοµικά. Αν στο διαµέρισµα των Αµπελοκήπων έβρισκαν µια σακούλα Zeus+Dione, πάνω στην οποία εντοπιζόταν το δακτυλικό αποτύπωµα της κυρίας Μαρέβας Γκραµπόφσκι-Μητσοτάκη, θα την προφυλάκιζαν επειδή τεκµαίρεται ότι ήταν στη γιάφκα; Φυσικά και όχι. Αν στην ίδια σακούλα υπήρχε αποτύπωµα κάποιου Αγνώστου Αγνωστίδη, θα είχε τη µοίρα του Ρωµανού; Οχι βέβαια. Αυτό που καθιστά λοιπόν τον Νίκο Ρωµανό ύποπτο για τροµοκρατία και προφυλακισµένο δεν είναι η ισχύς των αποδεικτικών στοιχείων, αλλά οι απόψεις του. Το γεγονός ότι είναι αναρχικός (ή ήταν, δεν το γνωρίζω) είναι αυτό που τον καθιστά προφυλακιστέο και όχι τα αποδεικτικά στοιχεία που τον συνδέουν µε κάποια βόµβα.

Εχει σηµασία να εξετάσουµε όσα δεν εξετάζει η αστυνοµία. Υπάρχουν περιπτώσεις που ανακαλύπτονται ολόκληρα οπλοστάσια και συλλαµβάνονται οι κάτοχοί τους. Σε πολλές από τις περιπτώσεις προκύπτει για τους συλληφθέντες ότι είναι εθνικιστές, δηλώνουν πατριώτες ή θρησκευόµενοι. Παρ’ όλα αυτά η αστυνοµία τους αντιµετωπίζει ως δράστες που σχετίζονται µε το κοινό έγκληµα. ∆εν αναζητά σχέσεις τους µε ακροδεξιά ή θρησκευτική τροµοκρατία. Παραπέµπονται µε τους νόµους περί όπλων και εκρηκτικών, άντε και καµιά κατηγορία για εγκληµατική οργάνωση και σε λίγα χρόνια είναι έξω. Είναι προφανές ότι ο χαρακτηρισµός «τροµοκράτης» δεν σχετίζεται πάντα µε τα όπλα και την επικινδυνότητά τους ούτε µε την οµαδική δράση, αλλά µε τις ιδέες. Η Χρυσή Αυγή δεν είναι τροµοκρατική οργάνωση, αλλά µετά βίας και για λόγους σκοπιµότητας έγινε νοµικά εγκληµατική οµάδα.

Φαίνεται ότι η αστυνοµία παραµένει δραµατικά «Στον ίδιο δρόµο», όπως λέει στον τίτλο του βιβλίου του ο Χρυσοχοΐδης. Η ιστορία µε τα αποτυπώµατα ως αποδείξεις τροµοκρατίας αλλά και την πολιτική εκµετάλλευση της τροµοκρατίας δεν είναι νέα υπόθεση. Τη δεκαετία του 1980 ήταν συστηµατική η ενοχοποίηση προσώπων γιατί βρέθηκαν αποτυπώµατά τους σε κινητά στοιχεία µέσα σε γιάφκες. Ο Μάκης Μπουκουβάλας, η Βαγγελιώ Βογιατζή, η Ροζίνα Μπέργκνερ το 1987 καταδείχθηκαν ως τροµοκράτες γιατί βρέθηκαν αποτυπώµατά τους σε βιβλία ή φυλλάδια δίπλα σε οπλισµό. Σε όλες τις περιπτώσεις οι κατηγορούµενοι ως τροµοκράτες αθωώθηκαν αφού ένα αποτύπωµα σε κάποιο αντικείµενο δεν αποδεικνύει εγκληµατική δράση αλλά απλώς ότι το συγκεκριµένο πρόσωπο έπιασε το αντικείµενο. Στην περίπτωση της Ροζίνας Μπέργκνερ µάλιστα το αντικείµενο όπου βρέθηκε το αποτύπωµα ήταν ένα γαλλικό φυλλάδιο που διαφήµιζε όπλα. Θα µπορούσε να πει κάποιος ότι ως ενοχοποιητικό στοιχείο ήταν πιο ισχυρό από ένα αποτύπωµα σε σακούλα σκουπιδιών. Η απόφαση ωστόσο ήταν αθωωτική.

Η πολιτική εκµετάλλευση του κινδύνου της τροµοκρατίας είναι πέρα από κάθε αµφισβήτηση. Ενώ τα θύµατα από την Greek mafia είναι δεκάδες, η προσοχή του κόσµου στρέφεται στον κίνδυνο από την τροµοκρατία και ζητείται έτσι η ανοχή του για τις παραβιάσεις των νόµων µπροστά σε αυτό τον κίνδυνο. Το 1987 ο υπουργός ∆ηµόσιας Τάξης Αντώνης ∆ροσογιάννης είχε δηλώσει ότι ακουµπά τους τροµοκράτες. Μερικούς µήνες αργότερα έφυγε γιατί υπήρξε η δολοφονία του βιοµήχανου Αλέξανδρου Μποδοσάκη. Στην πιο πρόσφατη ιστορία της δηµόσιας τάξης ο Τάκης Θεοδωρικάκος ανήγγειλε πριν από τις εκλογές του 2023 την εξιχνίαση της δολοφονίας του δηµοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ. Οι συλληφθέντες αθωώθηκαν. Ο ίδιος ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης ανήγγειλε και το 2020 και το 2021 τη σύλληψη αυτών που έκαψαν τη Marfin.

Για µια ακόµη φορά η αστυνοµία αφήνει το πιο κακό αποτύπωµά της. Και για να κλείσω µε Μιχάλη Χρυσοχοΐδη αυτό το άρθρο, παραθέτω τι λέει ότι συνέβαινε στην Αντιτροµοκρατική: «Ηταν να τρελαίνεται κανείς, ο καθένας εξέφραζε την προσωπική του άποψη χωρίς καµιά βάση και στοιχεία. Ελλείψει στοιχείων κατασκεύαζαν οι ίδιοι διάφορες θεωρίες, οι οποίες καµιά φορά λίγο απείχαν από αυτές των συνωµοσιολόγων». Φοβάµαι ότι η αστυνοµία παραµένει στον ίδιο και όχι στον ίσιο δρόµο.