Σαν σήμερα, στις 17 Μαΐου 1974, η Ιρλανδία συγκλονίστηκε από μία από τις πιο φρικτές τρομοκρατικές επιθέσεις στην ιστορία της. Τέσσερις ισχυρές βόμβες εξερράγησαν σχεδόν ταυτόχρονα στο Dublin και στο Monaghan, μέσα σε ώρες αιχμής, χωρίς καμία απολύτως προειδοποίηση.

Το αποτέλεσμα ήταν εφιαλτικό: 33 νεκροί άμαχοι και ένα αγέννητο παιδί, εκατοντάδες τραυματίες, διαμελισμένα σώματα στους δρόμους και μια ολόκληρη κοινωνία βυθισμένη στο σοκ. Μέχρι σήμερα παραμένει η πιο πολύνεκρη ημέρα της σύγκρουσης στη Βόρεια Ιρλανδία, της περιόδου που έμεινε γνωστή ως The Troubles.

Πίσω από το μακελειό βρισκόταν η παραστρατιωτική οργάνωση Ulster Volunteer Force (UVF), μια ακραία προτεσταντική-ενωτική οργάνωση που επιδίωκε με τη βία τη διατήρηση της βρετανικής κυριαρχίας στη Βόρεια Ιρλανδία. Οι βόμβες τοποθετήθηκαν σε παγιδευμένα αυτοκίνητα και εξερράγησαν στο κέντρο του Δουβλίνου την ώρα που εργαζόμενοι επέστρεφαν στα σπίτια τους.

Οι εικόνες που ακολούθησαν θύμιζαν εμπόλεμη ζώνη. Καμένα λεωφορεία, διαλυμένα αυτοκίνητα, άνθρωποι να ουρλιάζουν μέσα στους δρόμους, συγγενείς να αναζητούν αγαπημένα πρόσωπα μέσα σε συντρίμμια και αίματα.

Η επίσημη εκδοχή για δεκαετίες προσπάθησε να παρουσιάσει το έγκλημα ως αποκλειστική ενέργεια «φανατικών παραστρατιωτικών». Ωστόσο, με τα χρόνια πλήθυναν οι αποκαλύψεις και οι καταγγελίες για βαθιά εμπλοκή και συγκάλυψη από τμήματα του βρετανικού κρατικού μηχανισμού.

Σύμφωνα με πολυάριθμες μαρτυρίες, δημοσιογραφικές έρευνες και μεταγενέστερες εκθέσεις, υπήρξαν σοβαρές ενδείξεις ότι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες και δίκτυα στρατιωτικών πληροφοριών γνώριζαν, διευκόλυναν ή ακόμα και συνεργάστηκαν με παραστρατιωτικούς μηχανισμούς της UVF. Η διαβόητη πολιτική της «συνεργασίας» ανάμεσα σε βρετανικές δυνάμεις ασφαλείας και ενωτικές παρακρατικές οργανώσεις υπήρξε άλλωστε επαναλαμβανόμενο μοτίβο εκείνη την περίοδο.

Η σφαγή δεν ήταν ένα «τυφλό» τρομοκρατικό χτύπημα αποκομμένο από το πολιτικό του πλαίσιο. Συνέβη σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία. Λίγους μήνες πριν είχε υπογραφεί η Συμφωνία του Σάνινγκντεϊλ, μια προσπάθεια πολιτικού συμβιβασμού ανάμεσα σε καθολικούς και προτεστάντες στη Βόρεια Ιρλανδία. Οι ακραίοι ενωτικοί κύκλοι θεωρούσαν τη συμφωνία «προδοσία» και επιδίωκαν να τινάξουν κάθε προοπτική συνεννόησης στον αέρα.

Και το πέτυχαν. Η τρομοκρατία λειτούργησε σαν εργαλείο πολιτικής αποσταθεροποίησης. Ο φόβος, το αίμα και η ένταση αξιοποιήθηκαν για να βαθύνει το μίσος και να συνεχιστεί η βία.

Για πολλά χρόνια, οι οικογένειες των θυμάτων έδωσαν έναν μοναχικό αγώνα για αλήθεια και δικαιοσύνη. Το βρετανικό κράτος αρνήθηκε επίμονα να ανοίξει πλήρως τα αρχεία και να αποκαλύψει το εύρος της συνεργασίας κρατικών μηχανισμών με τους παρακρατικούς εκτελεστές.

Σήμερα, μισό αιώνα μετά, η «Σφαγή του Δουβλίνου» παραμένει ανοιχτή πληγή για τον ιρλανδικό λαό. Υπενθυμίζει πως ο κρατικός και παρακρατικός τρόμος πολλές φορές συμπορεύονται, ιδιαίτερα όταν διακυβεύονται γεωπολιτικά συμφέροντα και αποικιακές ισορροπίες εξουσίας.

Η ιστορία εκείνης της ημέρας δεν αφορά μόνο την Ιρλανδία. Αφορά κάθε λαό που βρέθηκε αντιμέτωπος με μηχανισμούς βίας που δρουν στο σκοτάδι, πίσω από σημαίες, μυστικές υπηρεσίες και «εθνικές σκοπιμότητες».

Γιατί πίσω από κάθε «αντιτρομοκρατική» ρητορική των ισχυρών, συχνά κρύβεται η ίδια η κρατική τρομοκρατία.